Berichten

Start QuickScan bij Vivent: Inzicht in nazorg bij kanker in de thuissituatie

Zorgexpert Vivent geeft binnen de wijkverpleging invulling aan het nazorgtraject bij kanker. Met een zogenoemde QuickScan onderzoekt Stichting OOK hoe patiënten en zorgprofessionals deze nazorg bij kanker ervaren. Het is de eerste keer dat een QuickScan wordt uitgevoerd bij een thuiszorgorganisatie. We spreken Ilona van der Loos, gespecialiseerd verpleegkundige oncologie en palliatieve zorg bij Vivent, over haar ervaringen met begeleiden bij kanker in de thuissituatie en het onderzoek: “De QuickScan is een mooie kans om eens echt te horen wat we betekenen voor cliënten.”

1. Wat voor rol vervul jij als gespecialiseerd verpleegkundige oncologie bij Vivent in de thuissituatie?

Wij houden ons voornamelijk bezig met de begeleiding van mensen met kanker. Dat kan zijn bij een nieuwe diagnose, in geval van een curatieve behandeling, maar ook in de palliatieve fase. De insteek is hierbij heel divers, variërend van psychosociale ondersteuning tot hulp bij het regelen van praktische zaken zoals huishoudelijke taken. Wanneer mensen de diagnose kanker krijgen, zien veel van hen door de bomen het bos niet meer of voelen ze zich aan hun lot overgelaten. Wij wijzen hen de weg in zorgland en nemen acties uit handen indien de cliënt niet daadkrachtig genoeg is om deze zelf op zich te nemen.

Stichting OOK pleit voor patiëntgerichte nazorg

Stichting OOK biedt mensen met kanker en hun naasten professionele ondersteuning op allerlei (niet-medische) onderwerpen. Ons doel is het geven van optimale ondersteuning op het juiste moment. Hierbij staat de ondersteunings-consulent centraal, een oncologie professional die de patiënt begeleidt en informeert. Stichting OOK pleit voor patiëntgerichte nazorg bij kanker middels deze werkwijze, maar onderschrijft ook andere initiatieven die hieraan bijdragen.

Soms is het contact dan ook heel intensief, bijvoorbeeld meerdere bezoeken per week. En soms zoeken we eens in de paar maanden contact, om een vinger aan de pols te houden. Als oncologieverpleegkundige binnen de wijkverpleging ben je eigenlijk de oren en ogen van het ziekenhuis. Zij zijn gericht op de medische behandeling, terwijl wij zien waar de patiënt daadwerkelijk tegenaan loopt in het dagelijks leven. In ons geval hebben we een goede samenwerking met het Jeroen Bosch Ziekenhuis, waarbij de problemen die wij signaleren bijvoorbeeld worden besproken op een polidag. We houden de lijnen kort!

2. Wanneer worden jullie ingeschakeld?

In principe wordt onze zorg aan iedereen aangeboden die de diagnose kanker krijgt. We zien dan ook dat er veel aanmeldingen voortkomen vanuit verpleegkundig specialisten die standaard doorverwijzen. Maar er zijn ook verpleegkundig specialisten waar we eigenlijk nooit een aanvraag van krijgen. Daarnaast zijn er patiënten die in eerste instantie geen behoefte hebben aan nazorg, zij kunnen altijd nog op een later moment contact opnemen.

De laatste jaren is het casemanagement vanuit het ziekenhuis goed ingericht. Hierdoor zien wij minder curatieve patiënten, maar des te meer palliatieve patiënten. Wij kunnen deze groep langer volgen en begeleiden bij specifieke zaken.

3. Waarom laat Vivent een QuickScan door Stichting OOK uitvoeren?

Wij zien de QuickScan als een kwaliteitscontrole voor onszelf. De procedures zijn allemaal goed in orde en we organiseren zelf een evaluatiemoment met de cliënt. Maar deze evaluatie is gericht op algemene wijkverpleging, waarbij een verpleegkundige zes keer per week over de vloer komt. Dat is echt iets anders dan dat wij doen, vandaar dat we onze nazorg bij kanker dan ook graag van buitenaf wilden laten toetsen. Hoe wordt deze specifieke dienstverlening door de cliënt ervaren? Wat gaat goed en wat kan beter?

Momenteel zijn er al diverse collega’s uit het veld geïnterviewd; oncologen, huisartsen in de regio en collega’s van de wijkteams. Binnen twee weken zullen de patiënten enquêtes verstuurd worden, daarna volgen de interviews.

4. Wat doen jullie met de uitkomsten?

De QuickScan is voor ons een mooie kans om eens echt te horen wat we betekenen voor cliënten. Ook kunnen wij naar aanleiding van de QuickScan direct aan de slag met eventuele verbeterpunten.

Daarnaast zijn de uitkomsten belangrijk voor onze financiering. Veel thuiszorgorganisaties krijgen een integraal tarief. In geval van laag-complexe zorg krijgen zij relatief veel betaald voor de geleverde diensten. Maar wij, en diverse andere organisaties, werken met een technisch gespecialiseerd team dat hoog-complexe zorg levert, bijvoorbeeld het aanleggen van chemotherapie. Deze zorg is veel duurder, maar wij krijgen hetzelfde tarief. Daarom is het voor ons van belang om een goede onderhandelingspositie te hebben, waarbij cliënttevredenheid centraal staat. Wij hopen dat de meerwaarde van onze zorg blijkt uit de QuickScans, zodat onze onderhandelingspositie verbetert. Dit geldt ook voor andere organisaties in de regio, waar ze soortgelijke zorg aanbieden.

5. Promoten jullie je visie en werkwijze bij andere (thuiszorg)organisaties in het zorglandschap?

Wij maken deel uit van een werkgroep 1e lijns oncologieverpleegkundigen bij V&VN, waarin het nazorgtraject bij kanker binnen de wijkverpleging wordt besproken en gedeeld. Het is natuurlijk een beetje preken voor eigen parochie, maar wij vinden dat wij goed werk leveren en dat er landelijke dekking zou moeten bestaan voor deze zorg. Dat iedere patiënt gebruik kan maken van oncologische nazorg in de thuissituatie wanneer daar behoefte aan is, iets wat nu niet het geval is. Hopelijk moedigt dit zorgprofessionals aan om toch eens te inventariseren naar de mogelijkheden.


Met een QuickScan geeft Stichting OOK inzicht in de ondersteunende zorg vanuit jouw zorginstelling aan oncologische patiënten. Ben jij benieuwd naar de mogelijkheden voor een QuickScan binnen jouw organisatie? Neem dan contact op via deze link.

Dijklander Ziekenhuis en Omring samen voor patiëntgerichte nazorg bij kanker binnen de 1e lijn

De nazorg voor mensen met kanker kan op verschillende manieren worden ingericht. Zo kunnen de gesprekken over de gevolgen van de ziekte op het dagelijks leven en functioneren gevoerd worden door de oncologieverpleegkundige(n) binnen het ziekenhuis, maar ook in de 1e lijn. Het Dijklander Ziekenhuis heeft voor deze laatste constructie gekozen, waarbij intensief samengewerkt wordt met thuiszorgorganisatie Omring. We vroegen Simon Opstal (hoofd Dijklander Ziekenhuis) en Jelke Hartland (gespecialiseerd verpleegkundige oncologie Omring) hoe de samenwerking tot stand is gekomen en wat de ervaringen zijn tot nu toe.

Hoe het begon

De samenwerking met Omring is aangewakkerd door een gevoel van onvrede onder de zorgverleners in het Dijklander Ziekenhuis. De patiënt gaat naar huis en men hoort of ziet vaak niet meer wat daar gebeurt en waar de patiënt gedurende en na de behandeling in het dagelijks leven tegen aan loopt. Daarnaast was de ervaring dat een patiënt in de spreekkamer maar een kwart of hooguit de helft van zijn verhaal vertelt. Het komt vaak neer op: “Hoe is het thuis? Ja, thuis gaat het goed.” Zonde, volgens Simon. Het werd tijd voor een andere aanpak.

Stichting OOK pleit voor patiëntgerichte nazorg

Stichting OOK biedt mensen met kanker en hun naasten professionele ondersteuning op allerlei (niet-medische) onderwerpen. Ons doel is het geven van optimale ondersteuning op het juiste moment. Hierbij staat de ondersteunings-consulent centraal, een oncologie professional die de patiënt begeleidt en informeert. Stichting OOK pleit voor patiëntgerichte nazorg bij kanker middels deze werkwijze, maar onderschrijft ook andere initiatieven die hieraan bijdragen.

Samenwerking zoeken

Omring had destijds al een gespecialiseerd wijkverpleegkundige oncologie in dienst. In haar rol is de wijkverpleegkundige de oren en ogen van de wijk, dat is haar expertise en zij staat dichter bij de patiënt in de thuissituatie. Het Dijklander kwam toen met het idee om een samenwerking te starten. Simon: “Onze collega die binnen het ziekenhuis was aangenomen om transmuraal werken te versterken, is toen aan de slag gegaan met het uitrollen van de continuïteitshuisbezoeken en zocht hiervoor ook samenwerking met zorgverzekeraar VGZ.”

In het begin kwamen enkel patiënten die chemobehandelingen ondergingen in aanmerking voor de huisbezoeken. “Nu worden vrijwel alle mensen die te maken hebben met kanker naar ons verwezen,” aldus Jelke. “Al mogen ze natuurlijk wel zelf beslissen of ze ons wel of niet in huis willen hebben.” Omring indiceert zelf het wenselijke aantal continuiteitsbezoeken per patiënt. Dit kan eenmalig zijn, maar ook wekelijks, maandelijks of incidenteel. De vergoeding vanuit de verzekeraar staat los van de DBC en wordt vergoed als 1e lijns verrichting. Het contact tussen ziekenhuis, huisarts en de wijkverpleging loopt nu nog via een gesloten e-mailsysteem. Via dit systeem blijven alle betrokkenen op de hoogte. In de nabije toekomst is het de bedoeling om deze communicatie een plaats geven binnen de elektronische patiëntomgeving van het Dijklander Ziekenhuis.

Tevredenheid

Zowel patiënten als ook de huisartsen, de wijkverpleging en collega’s van het ziekenhuis vinden dit een prettige manier van samenwerken. De zorg wordt nu verleend op de juiste plek, dichtbij de patiënt waar tijd en ruimte is om de thema’s die komen kijken bij leven met kanker in alle rust te kunnen bespreken. “Wat ik vanuit het Dijklander terugkrijg is dat het fijn is, het voelt voor hen als een stukje verlengde zorg,” vertelt Jelke. “Gelukkig is er ook iemand thuis die daar de boel op orde kan houden, een stukje controle kan bieden.”

Ook vanuit patiënten zijn de reacties positief, al wisselt de behoefte aan nazorg sterk per cliënt. “De een zegt na de eerste keer ‘ik weet je te vinden en ik ben blij dat we kennis hebben gemaakt’ terwijl de ander zegt ‘ik zou het fijn vinden als je na elke chemokuur even langs komt.’”

Zorg laten waar die hoort

“We hebben er voor gekozen om de nazorg voor onze patiënten die de diagnose kanker krijgen samen met de 1e lijn vorm te geven. Daarbij hoort ons statement dat je de zorg daar moet laten waar die hoort,” zegt Simon Opstal. “Je kan vanuit het ziekenhuis naar de thuissituatie kijken, maar je zit er niet in. Je kan vanuit de thuissituatie naar het ziekenhuis kijken, maar je zit er niet in.” Daarom is gekozen om de deskundigheid te benutten door samen te werken. De oncologie wijkverpleegkundige kijkt naar de fysieke gesteldheid van een patiënt in de thuissituatie, maar gaat ook het gesprek aan over niet-medische zaken. Jelke: “Het is hoofdzakelijk psychosociale ondersteuning, het leven met kanker, dat soort zaken. Maar zeker ook vragen over de bijwerkingen, over wat een chemokuur met je doet, of over de bestraling of hormoontherapie/immuuntherapie.”

In de praktijk

Als een patiënt bij de chirurg komt en is geopereerd of een andere behandeling is gestart, bespreekt de verpleegkundig specialist met de patiënt dat het ziekenhuis samenwerkt met de thuiszorg voor huisbezoeken. Deze nazorg hoeft niet altijd aan het eind van een behandeltraject te zijn, het kan bijvoorbeeld ook opgestart worden na een eerste chemokuur. Omring neemt zelf contact op met een patiënt die vanuit het ziekenhuis wordt aangemeld. Mocht de patiënt geen behoefte hebben aan een huisbezoek, dan kan zij altijd weigeren. De wijkverpleegkundige werkt nauw samen met de behandelend specialisten in het ziekenhuis en met de huisarts. Mocht er op basis van de gesprekken en de huisbezoeken behoefte zijn aan een andere verwijzing zoals bijvoorbeeld naar maatschappelijk werk, dan kan dat binnen deze samenwerking snel geregeld worden.

“We merken dat het aantrekt en dat heeft er zeker mee te maken dat het Dijklander ons zo goed weet te vinden”, zegt Jelke. “Maar tegenwoordig ook wel de huisartsen of wijkteams, die vragen of we langs willen gaan om dingen uit te leggen of te inventariseren. Daarnaast zijn er patiënten die zelf bellen en zeggen: “Ik heb gehoord dat jullie een oncologie verpleegkundige hebben, kom ik hiervoor in aanmerking?””

Regionaal netwerk

Twee keer per jaar vindt er een overlegmoment plaats. In dat gesprek zitten de verpleegkundig specialisten oncologie van het Dijklander Ziekenhuis en Omring, maar ook van Buurtzorg, Evean Thuiszorg en de transferverpleegkundige van het Dijklander Ziekenhuis. Hierbij wordt onder andere besproken hoe Omring vanaf het begin van het behandeltraject in beeld gebracht kan worden, wat nog niet altijd het geval is.

Daarnaast is er jaarlijks een regionale bijeenkomst voor zorgverleners binnen de oncologie, aan de hand van de zorgwijzer en bijbehorende sociale kaart die vanuit het Dijklander beschikbaar wordt gesteld. Hierbij is het aan één van de specialismes om een klinische les of praatje te houden, bijvoorbeeld de psycholoog, diëtist of haarwerker. “Vaak is dat ook weer een eye-opener, alle mogelijkheden die er zijn,” aldus Jelke.

Toekomst

Het doel is om de huisbezoeken uit te breiden in samenwerking met thuiszorgorganisatie Evean en Zilveren Kruis. Daarnaast spelen er nog andere projecten waarmee het Dijklander Ziekenhuis de ketenzorg oncologie in de regio wil versterken, zoals de transmurale palliatieve teams die steeds meer vorm krijgen en het zoeken naar een samenwerking met complementaire en supplementaire zorg die de 0de lijn in de regio biedt. Zo ontstaat er ketenzorg tussen de 2e, 1ste en 0de lijns zorg. Doel is om de kennis en ervaring te ontsluiten die er in de 0de lijn is van vrijwilligers en in de 1ste lijn van onder andere psychologen en fysiotherapeuten speciaal gericht op mensen met kanker. De wijkverpleegkundige kan hier een centrale rol in spelen. Zij overziet het aanbod in de regio en kan hier goed in adviseren. Zo organiseer je de zorg optimaal rond de patiënt en houden we het betaalbaar door gebruik te maken van ieders expertise op de juiste plek.


Meer informatie