Berichten

Koploper Jolanda Dekker over ondersteunende zorg bij kanker in de 1e lijn

Idealiter zou bij elke huisarts iemand moeten werken die niet-medische ondersteuning geeft bij kanker, zodat de begeleiding van patiënten zo optimaal mogelijk is.

In 2019 is Stichting OOK gestart met de zogenoemde Koplopersgroep. Dit initiatief brengt verschillende zorgprofessionals samen die werkzaam zijn in de huisartspraktijk en zich willen richten op de ondersteuning van mensen met kanker. Iedere maand spreken we een Koploper over het belang van deze zorg. Jolanda Dekker, casemanager oncologie in huisartspraktijk Copenhaege in Vlaardingen, bijt het spits af en vertelt over haar werkzaamheden en visie op gebied van niet-medische oncologische ondersteuning in de 1e lijn.

1. Kun je kort iets over jezelf en je achtergrond vertellen?

Ik ben Jolanda Dekker, casemanager oncologie in de huisartsenpraktijk Copenhaege te Vlaardingen. Voordat ik deze functie kreeg ben ik dertig jaar fysiotherapeut geweest, waarvan ik twintig jaar een praktijk voor oedeem- en oncologiefysiotherapie heb gehad. De ondersteuning en begeleiding van oncologiepatiënten heeft dus al heel lang mijn interesse. In mijn zoektocht naar betere begeleiding van de oncologiepatiënt in de 1e lijn (dus buiten het ziekenhuis) kwam ik in contact met de huisartsen van de praktijk Copenhaege. Zij waren ook op zoek naar iemand die hun patiënten wilde gaan begeleiden, zo is de samenwerking ontstaan.

2. Wat zijn jouw werkzaamheden op het gebied van niet-medische ondersteuning bij kanker?

Als casemanager oncologie ondersteun ik de huisarts bij het verlenen van zorg aan patiënten en hun naasten. Bijvoorbeeld door te helpen bij niet-medische vragen die te maken hebben met het ziekteproces of het bieden van een luisterend oor.

Steeds meer oncologiepatiënten krijgen, soms jaren na afloop van hun behandeling, te maken met de gevolgen van hun ziekte en de behandeling ervan. Ze verblijven het grootste deel van het ziekteproces thuis. In het veelomvattende en vaak jarenlange ziekteproces is de casemanager oncologie een betrokken zorgverlener die informatie en emotionele ondersteuning biedt. Daarnaast kan ik als brug fungeren tussen de huisarts, de patiënt en andere zorgverleners.

De casemanager oncologie volgt de patiënt tijdens het hele ziekteproces en is laagdrempelig bereikbaar en beschikbaar. Daar waar het nodig is kan ik helpen de juiste zorg te vinden en eventueel te regelen.

3. Hoe is de niet-medische ondersteuning bij kanker tot stand gekomen en hoe zie jij de verdere ontwikkeling hiervan? 

Dit is tot stand gekomen vanuit mijn wens om oncologiepatiënten in de 1e lijn beter te kunnen begeleiden. Ik merkte als fysiotherapeut dat patiënten in het ziekenhuis goed begeleid werden, maar daarbuiten of na het behandeltraject in het ziekenhuis is het vaak zoeken naar de juiste hulp of ondersteuning. Dat kost patiënten veel energie, wat ze beter ergens anders aan zouden kunnen besteden. Idealiter zou bij elke huisarts iemand moeten werken die niet-medische ondersteuning geeft bij kanker, zodat de begeleiding van oncologiepatiënten zo optimaal mogelijk is.

4. Wat is het belang van niet-medische ondersteuning bij kanker in de 1e lijn?

Vanuit betrokkenheid en expertise optimale begeleiding en ondersteuning geven aan mensen met en na kanker, zodat zij hun levenskwaliteit kunnen verbeteren of zoveel als mogelijk kunnen behouden.

5. Hoe zie jij de toegevoegde waarde van de Koplopersgroep?

We leren veel van elkaar en trekken samen op in de ontwikkeling van een ‘nieuwe’ standaardwerkwijze voor ondersteuning bij kanker in de 1e lijn, die in onze praktijken zal worden getoetst. Hierbij ondersteunen we elkaar actief, waardoor de kwaliteit van de begeleiding van de oncologiepatiënten nog beter wordt.

6. Hoe ondersteunt Stichting OOK hierin?

Stichting OOK faciliteert en ondersteunt ons. Ze denken mee, hebben tips en dragen relaties aan. Deze samenwerking en ondersteuning is erg fijn, het helpt de beoogde functie naar een hoger plan. Daarnaast heeft Stichting OOK het zogenoemde OOK Canvas ontwikkeld, een gespreksinstrument toegespitst op de oncologie. We hebben hiervoor een training gehad, zodat we de praatplaat kunnen gebruiken tijdens ons werk. Hierdoor kunnen we nog beter uitvragen waar patiënten en hun naasten tegenaan lopen.


Stichting OOK faciliteert en begeleidt de Koplopersgroep bij het opzetten en integreren van niet-medische ondersteuning binnen de huisartspraktijk. Ben jij actief binnen de 1e lijn en heb je ideeën over dit onderwerp? Neem dan vooral contact op met Manager Kwaliteit & Onderzoek Anne-Marie Bart via Anne-MarieBart@stichting-ook.nl.

Samen met BRON Campus voor toekomstgerichte begeleiding van mensen met kanker

Stichting OOK en BRON Campus slaan handen ineen voor toekomstgerichte begeleiding van mensen met kanker

Rotterdam/Breda – Stichting OOK en Stichting BRON Campus zetten zich gezamenlijk in voor betere begeleiding van mensen met kanker voor, tijdens en na de behandeling. Door betere begeleiding krijgt de oncologische patiënt meer ruimte om keuzes te maken die ook passen bij hun leven na de behandeling, bijvoorbeeld in hun werk. OOK en BRON gaan kijken of hun concepten elkaar kunnen versterken en of zij gezamenlijk ontwikkelprojecten kunnen opzetten. Beide organisaties zullen hun netwerk en middelen voor elkaar openstellen en aan elkaars communicatie bijdragen.

Invloed op toekomst onderbelicht

Nog te vaak krijgen oncologische patiënten onvoldoende informatie over hun diagnose en mogelijke behandelingen en hoe behandelingen hun leven blijvend kunnen beïnvloeden. Behandeling A kan andere fysieke gevolgen hebben dan behandeling B. Welke fysieke gevolgen passen al dan niet bij het werk of leefwijze van de patiënt? Twee derde van de zorgverleners in Nederland spreekt niet met oncologische patiënten over de gevolgen van hun ziekte hierop. Zestig procent van de mensen met kanker gaat er financieel op achteruit, blijkt uit een onderzoek van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Tien procent van de patiënten verliest zijn of haar baan (Bron: NOS, april 2019).

Daarnaast belemmeren de gevolgen van kanker mensen in hun dagelijkse leven en in hun sociale contacten. Regelmatig kan ondersteunende zorg helpen om klachten te verminderen of om er mee leren om te gaan, zoals begeleiding van een fysiotherapeut of cognitieve gedragstherapie bij vermoeidheid. Vier op de tien mensen die leeft met of na kanker heeft echter geen informatie van zorgprofessionals gehad over ondersteunende zorg (Bron: IKNL, april 2019).

Informatie op maat

Daar komt bij dat niet iedere oncologische patiënt dezelfde informatiebehoefte heeft en dat artsen vaak te weinig tijd hebben om hun patiënten op dit vlak bij te staan. Een in de hand gedrukte folder of zelf gevonden informatie zijn doorgaans gangbaar.

Voorlichting en begeleiding kan beter en anders, afgestemd op de behoefte van de patiënt. De arts hoeft ook niet altijd zelf voorlichting te geven. Voor de zorg worden avatars (menselijke robots) ontwikkeld die taken van artsen overnemen. Begeleiding door avatars wordt nu al getest bij patiënten met hartfalen. Ook videopresentaties kunnen helpen. Samen met de patiënt kan de bij hem of haar passende aanpak worden gekozen.

Elkaars concepten versterken

Zowel OOK als BRON zet in op het ontwikkelen van optimale voorlichting. Stichting OOK focust op informatie, begeleiding en ondersteuning van vooral niet medische vraagstukken na de diagnose. Stichting BRON Campus heeft onder meer de programmalijn Smart Diagnostics. De insteek is dat vanaf het moment dat de patiënt vanwege een vermoeden van kanker is doorverwezen, hij of zij in het proces van onderzoek tot en met de diagnose zo wordt begeleid en geïnformeerd zodat zo goed mogelijk samen met de arts een passend behandelplan kan worden gekozen. OOK en BRON werken samen als zelfstandige partners en zullen gezamenlijk projecten gaan draaien.

Over Stichting BRON Campus

De missie van de Stichting BRON Campus is het leven met kanker te verlichten. BRON is een onafhankelijk platform voor ideegeneratie, innovatie en kennisspreiding die leiden tot het definiëren van nieuwe, innovatieve oplossingen die het welzijn van patiënten en hun directe omgeving vergroten. Technologie, datawetenschap, preventie, prehabilitatie en re-integratie verbreden de scope van de moderne oncologiezorg. Door de mogelijkheden ervan te integreren in het behandelplan ontwikkelt BRON innovaties gericht op zinvolle zorg.

Bij ieder project opereert BRON binnen een netwerk van partners uit de zorg, overheid, wetenschap en het bedrijfsleven. Partners in de projecten delen hun kennis om samen nieuwe diensten te kunnen ontwikkelen. Bezoek de website voor meer informatie over BRON Campus: https://broncampus.eu/

Wil je meer weten over ondersteuning bij kanker van Stichting OOK? Lees hier meer over OOK Contact, de online omgeving Via OOK Contact bieden wij informatie en geven je persoonlijk advies en ondersteuning. Zo kun je bijvoorbeeld persoonlijk contact hebben met onze ondersteuningsconsulent. Of kun je informatie krijgen in de verschillende online modules. Zo ontvang je de ondersteuning die bij je past, ook als jij niet degene met kanker bent maar een naaste.