Berichten

Koploper Jolanda Dekker over ondersteunende zorg bij kanker in de 1e lijn

Idealiter zou bij elke huisarts iemand moeten werken die niet-medische ondersteuning geeft bij kanker, zodat de begeleiding van patiënten zo optimaal mogelijk is.

In 2019 is Stichting OOK gestart met de zogenoemde Koplopersgroep. Dit initiatief brengt verschillende zorgprofessionals samen die werkzaam zijn in de huisartspraktijk en zich willen richten op de ondersteuning van mensen met kanker. Iedere maand spreken we een Koploper over het belang van deze zorg. Jolanda Dekker, casemanager oncologie in huisartspraktijk Copenhaege in Vlaardingen, bijt het spits af en vertelt over haar werkzaamheden en visie op gebied van niet-medische oncologische ondersteuning in de 1e lijn.

1. Kun je kort iets over jezelf en je achtergrond vertellen?

Ik ben Jolanda Dekker, casemanager oncologie in de huisartsenpraktijk Copenhaege te Vlaardingen. Voordat ik deze functie kreeg ben ik dertig jaar fysiotherapeut geweest, waarvan ik twintig jaar een praktijk voor oedeem- en oncologiefysiotherapie heb gehad. De ondersteuning en begeleiding van oncologiepatiënten heeft dus al heel lang mijn interesse. In mijn zoektocht naar betere begeleiding van de oncologiepatiënt in de 1e lijn (dus buiten het ziekenhuis) kwam ik in contact met de huisartsen van de praktijk Copenhaege. Zij waren ook op zoek naar iemand die hun patiënten wilde gaan begeleiden, zo is de samenwerking ontstaan.

2. Wat zijn jouw werkzaamheden op het gebied van niet-medische ondersteuning bij kanker?

Als casemanager oncologie ondersteun ik de huisarts bij het verlenen van zorg aan patiënten en hun naasten. Bijvoorbeeld door te helpen bij niet-medische vragen die te maken hebben met het ziekteproces of het bieden van een luisterend oor.

Steeds meer oncologiepatiënten krijgen, soms jaren na afloop van hun behandeling, te maken met de gevolgen van hun ziekte en de behandeling ervan. Ze verblijven het grootste deel van het ziekteproces thuis. In het veelomvattende en vaak jarenlange ziekteproces is de casemanager oncologie een betrokken zorgverlener die informatie en emotionele ondersteuning biedt. Daarnaast kan ik als brug fungeren tussen de huisarts, de patiënt en andere zorgverleners.

De casemanager oncologie volgt de patiënt tijdens het hele ziekteproces en is laagdrempelig bereikbaar en beschikbaar. Daar waar het nodig is kan ik helpen de juiste zorg te vinden en eventueel te regelen.

3. Hoe is de niet-medische ondersteuning bij kanker tot stand gekomen en hoe zie jij de verdere ontwikkeling hiervan? 

Dit is tot stand gekomen vanuit mijn wens om oncologiepatiënten in de 1e lijn beter te kunnen begeleiden. Ik merkte als fysiotherapeut dat patiënten in het ziekenhuis goed begeleid werden, maar daarbuiten of na het behandeltraject in het ziekenhuis is het vaak zoeken naar de juiste hulp of ondersteuning. Dat kost patiënten veel energie, wat ze beter ergens anders aan zouden kunnen besteden. Idealiter zou bij elke huisarts iemand moeten werken die niet-medische ondersteuning geeft bij kanker, zodat de begeleiding van oncologiepatiënten zo optimaal mogelijk is.

4. Wat is het belang van niet-medische ondersteuning bij kanker in de 1e lijn?

Vanuit betrokkenheid en expertise optimale begeleiding en ondersteuning geven aan mensen met en na kanker, zodat zij hun levenskwaliteit kunnen verbeteren of zoveel als mogelijk kunnen behouden.

5. Hoe zie jij de toegevoegde waarde van de Koplopersgroep?

We leren veel van elkaar en trekken samen op in de ontwikkeling van een ‘nieuwe’ standaardwerkwijze voor ondersteuning bij kanker in de 1e lijn, die in onze praktijken zal worden getoetst. Hierbij ondersteunen we elkaar actief, waardoor de kwaliteit van de begeleiding van de oncologiepatiënten nog beter wordt.

6. Hoe ondersteunt Stichting OOK hierin?

Stichting OOK faciliteert en ondersteunt ons. Ze denken mee, hebben tips en dragen relaties aan. Deze samenwerking en ondersteuning is erg fijn, het helpt de beoogde functie naar een hoger plan. Daarnaast heeft Stichting OOK het zogenoemde OOK Canvas ontwikkeld, een gespreksinstrument toegespitst op de oncologie. We hebben hiervoor een training gehad, zodat we de praatplaat kunnen gebruiken tijdens ons werk. Hierdoor kunnen we nog beter uitvragen waar patiënten en hun naasten tegenaan lopen.


Stichting OOK faciliteert en begeleidt de Koplopersgroep bij het opzetten en integreren van niet-medische ondersteuning binnen de huisartspraktijk. Ben jij actief binnen de 1e lijn en heb je ideeën over dit onderwerp? Neem dan vooral contact op met Manager Kwaliteit & Onderzoek Anne-Marie Bart via Anne-MarieBart@stichting-ook.nl.

Start QuickScan bij Vivent: Inzicht in nazorg bij kanker in de thuissituatie

Zorgexpert Vivent geeft binnen de wijkverpleging invulling aan het nazorgtraject bij kanker. Met een zogenoemde QuickScan onderzoekt Stichting OOK hoe patiënten en zorgprofessionals deze nazorg bij kanker ervaren. Het is de eerste keer dat een QuickScan wordt uitgevoerd bij een thuiszorgorganisatie. We spreken Ilona van der Loos, gespecialiseerd verpleegkundige oncologie en palliatieve zorg bij Vivent, over haar ervaringen met begeleiden bij kanker in de thuissituatie en het onderzoek: “De QuickScan is een mooie kans om eens echt te horen wat we betekenen voor cliënten.”

1. Wat voor rol vervul jij als gespecialiseerd verpleegkundige oncologie bij Vivent in de thuissituatie?

Wij houden ons voornamelijk bezig met de begeleiding van mensen met kanker. Dat kan zijn bij een nieuwe diagnose, in geval van een curatieve behandeling, maar ook in de palliatieve fase. De insteek is hierbij heel divers, variërend van psychosociale ondersteuning tot hulp bij het regelen van praktische zaken zoals huishoudelijke taken. Wanneer mensen de diagnose kanker krijgen, zien veel van hen door de bomen het bos niet meer of voelen ze zich aan hun lot overgelaten. Wij wijzen hen de weg in zorgland en nemen acties uit handen indien de cliënt niet daadkrachtig genoeg is om deze zelf op zich te nemen.

Stichting OOK pleit voor patiëntgerichte nazorg

Stichting OOK biedt mensen met kanker en hun naasten professionele ondersteuning op allerlei (niet-medische) onderwerpen. Ons doel is het geven van optimale ondersteuning op het juiste moment. Hierbij staat de ondersteunings-consulent centraal, een oncologie professional die de patiënt begeleidt en informeert. Stichting OOK pleit voor patiëntgerichte nazorg bij kanker middels deze werkwijze, maar onderschrijft ook andere initiatieven die hieraan bijdragen.

Soms is het contact dan ook heel intensief, bijvoorbeeld meerdere bezoeken per week. En soms zoeken we eens in de paar maanden contact, om een vinger aan de pols te houden. Als oncologieverpleegkundige binnen de wijkverpleging ben je eigenlijk de oren en ogen van het ziekenhuis. Zij zijn gericht op de medische behandeling, terwijl wij zien waar de patiënt daadwerkelijk tegenaan loopt in het dagelijks leven. In ons geval hebben we een goede samenwerking met het Jeroen Bosch Ziekenhuis, waarbij de problemen die wij signaleren bijvoorbeeld worden besproken op een polidag. We houden de lijnen kort!

2. Wanneer worden jullie ingeschakeld?

In principe wordt onze zorg aan iedereen aangeboden die de diagnose kanker krijgt. We zien dan ook dat er veel aanmeldingen voortkomen vanuit verpleegkundig specialisten die standaard doorverwijzen. Maar er zijn ook verpleegkundig specialisten waar we eigenlijk nooit een aanvraag van krijgen. Daarnaast zijn er patiënten die in eerste instantie geen behoefte hebben aan nazorg, zij kunnen altijd nog op een later moment contact opnemen.

De laatste jaren is het casemanagement vanuit het ziekenhuis goed ingericht. Hierdoor zien wij minder curatieve patiënten, maar des te meer palliatieve patiënten. Wij kunnen deze groep langer volgen en begeleiden bij specifieke zaken.

3. Waarom laat Vivent een QuickScan door Stichting OOK uitvoeren?

Wij zien de QuickScan als een kwaliteitscontrole voor onszelf. De procedures zijn allemaal goed in orde en we organiseren zelf een evaluatiemoment met de cliënt. Maar deze evaluatie is gericht op algemene wijkverpleging, waarbij een verpleegkundige zes keer per week over de vloer komt. Dat is echt iets anders dan dat wij doen, vandaar dat we onze nazorg bij kanker dan ook graag van buitenaf wilden laten toetsen. Hoe wordt deze specifieke dienstverlening door de cliënt ervaren? Wat gaat goed en wat kan beter?

Momenteel zijn er al diverse collega’s uit het veld geïnterviewd; oncologen, huisartsen in de regio en collega’s van de wijkteams. Binnen twee weken zullen de patiënten enquêtes verstuurd worden, daarna volgen de interviews.

4. Wat doen jullie met de uitkomsten?

De QuickScan is voor ons een mooie kans om eens echt te horen wat we betekenen voor cliënten. Ook kunnen wij naar aanleiding van de QuickScan direct aan de slag met eventuele verbeterpunten.

Daarnaast zijn de uitkomsten belangrijk voor onze financiering. Veel thuiszorgorganisaties krijgen een integraal tarief. In geval van laag-complexe zorg krijgen zij relatief veel betaald voor de geleverde diensten. Maar wij, en diverse andere organisaties, werken met een technisch gespecialiseerd team dat hoog-complexe zorg levert, bijvoorbeeld het aanleggen van chemotherapie. Deze zorg is veel duurder, maar wij krijgen hetzelfde tarief. Daarom is het voor ons van belang om een goede onderhandelingspositie te hebben, waarbij cliënttevredenheid centraal staat. Wij hopen dat de meerwaarde van onze zorg blijkt uit de QuickScans, zodat onze onderhandelingspositie verbetert. Dit geldt ook voor andere organisaties in de regio, waar ze soortgelijke zorg aanbieden.

5. Promoten jullie je visie en werkwijze bij andere (thuiszorg)organisaties in het zorglandschap?

Wij maken deel uit van een werkgroep 1e lijns oncologieverpleegkundigen bij V&VN, waarin het nazorgtraject bij kanker binnen de wijkverpleging wordt besproken en gedeeld. Het is natuurlijk een beetje preken voor eigen parochie, maar wij vinden dat wij goed werk leveren en dat er landelijke dekking zou moeten bestaan voor deze zorg. Dat iedere patiënt gebruik kan maken van oncologische nazorg in de thuissituatie wanneer daar behoefte aan is, iets wat nu niet het geval is. Hopelijk moedigt dit zorgprofessionals aan om toch eens te inventariseren naar de mogelijkheden.


Met een QuickScan geeft Stichting OOK inzicht in de ondersteunende zorg vanuit jouw zorginstelling aan oncologische patiënten. Ben jij benieuwd naar de mogelijkheden voor een QuickScan binnen jouw organisatie? Neem dan contact op via deze link.

Nationaal Actieplan: Stichting OOK in actie voor nazorg bij kanker

Op 11 september is tijdens het congres Kanker & Leven het Nationaal Actieplan gepresenteerd. Hiermee pleiten zorgprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers en patiëntenorganisaties voor betere nazorg voor mensen die leven met of na kanker. Stichting OOK geeft met de toenemende inzet van de ondersteuningsconsulent en de online omgeving Mijn OOK een eerste concrete invulling aan de aanbevelingen die uit het Actieplan naar voren komen. Patiëntgerichte zorg, waarbij de ondersteuningsconsulent als vast aanspreekpunt informeert en begeleidt bij (late) gevolgen.

Het Actieplan is een initiatief van de Taskforce Cancer Survivorship Care, een samenwerkingsverband van zorgprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers en patiëntenorganisaties. Zij benadrukken het groeiende aantal mensen in Nederland dat leeft met kanker en worstelt met de (late) gevolgen van de ziekte. De Taskforce zet zich in om de zorg en begeleiding voor deze groep te verbeteren: “Er gebeurt al veel, maar dat is vaak versnipperd met te weinig samenhang en niet altijd wordt de juiste zorg op de juiste plek geboden.” De resultaten van de QuickScans die Stichting OOK heeft uitgevoerd bij 23 ziekenhuizen reflecteren deze visie: “Als je er niet naar vraagt, dan krijg je het niet aangeboden”.

De ondersteuningsconsulent als vast aanspreekpunt

Het Actieplan richt zich op vijf aandachtsgebieden, om een zo optimaal mogelijk meedoen in de maatschappij tijdens en na de behandeling van kanker te realiseren.

Onze hulp bij kanker weerspiegelt deze richtlijnen en geeft een eerste concrete invulling aan de beoogde organisatie van (na)zorg volgens het Actieplan. Centraal staat de inzet van de ondersteuningsconsulent als vast aanspreekpunt voor de patiënt en zijn of haar naasten, een oncologieverpleegkundige of zorgprofessional met soortgelijke ervaring. Zij informeert en adviseert over het omgaan met de gevolgen van kanker en verwijst indien nodig naar nazorg in de eigen omgeving met behulp van de Verwijsgids Kanker. Stichting OOK bevordert de kennis en expertise over (late) gevolgen onder zorgverleners met de opleiding tot ondersteuningsconsulent, die dit najaar van start gaat.

De patiënt kan beroep doen op de ondersteuningsconsulent in diverse ziekenhuizen (link) en via de online omgeving Mijn OOK, waar en wanneer hij/zij hier behoefte aan heeft. Naast persoonlijk advies bevat Mijn OOK gerichte informatie in de bibliotheek en verschillende zelfhulpmodules. Deze vorm van zorg is georganiseerd rondom de patiënt en wordt individueel en op maat afgestemd. Zo krijgen mensen met kanker een beter beeld van mogelijke zorg en ondersteuning, iets waar 40% van deze groep momenteel geen inzicht in heeft (*Nationaal Actieplan).

Samenwerking tussen de lijnen: de juiste zorg op de juiste plek

Naast de werkwijze met de ondersteuningsconsulent en Mijn OOK, zet Stichting OOK zich in voor een betere samenwerking tussen de verschillende lijnen. Zo zijn we in 2019 gestart met een zogenaamde Koplopersgroep van zorgprofessionals werkzaam in de huisartspraktijk, die zich willen gaan richten op ondersteuning van mensen met kanker. Tijdens de bijeenkomsten is een eerste aanzet gemaakt voor een standaard werkwijze die in een drietal praktijken gaat worden getoetst.

 

Zelf behoefte aan ondersteuning bij kanker?

Stichting OOK biedt ondersteuning aan mensen die leven met of na kanker. Onze ondersteuningsconsulent is jouw vaste aanspreekpunt, die je informeert en begeleidt bij de (late) gevolgen van de ziekte. Je kunt zelf bepalen wanneer je gebruik maakt van deze hulp, via de online omgeving Mijn OOK. Persoonlijke zorg, voor iedereen in Nederland.

Lees hier meer over Mijn OOK en hoe wij jou kunnen helpen.

Dijklander Ziekenhuis en Omring samen voor patiëntgerichte nazorg bij kanker binnen de 1e lijn

De nazorg voor mensen met kanker kan op verschillende manieren worden ingericht. Zo kunnen de gesprekken over de gevolgen van de ziekte op het dagelijks leven en functioneren gevoerd worden door de oncologieverpleegkundige(n) binnen het ziekenhuis, maar ook in de 1e lijn. Het Dijklander Ziekenhuis heeft voor deze laatste constructie gekozen, waarbij intensief samengewerkt wordt met thuiszorgorganisatie Omring. We vroegen Simon Opstal (hoofd Dijklander Ziekenhuis) en Jelke Hartland (gespecialiseerd verpleegkundige oncologie Omring) hoe de samenwerking tot stand is gekomen en wat de ervaringen zijn tot nu toe.

Hoe het begon

De samenwerking met Omring is aangewakkerd door een gevoel van onvrede onder de zorgverleners in het Dijklander Ziekenhuis. De patiënt gaat naar huis en men hoort of ziet vaak niet meer wat daar gebeurt en waar de patiënt gedurende en na de behandeling in het dagelijks leven tegen aan loopt. Daarnaast was de ervaring dat een patiënt in de spreekkamer maar een kwart of hooguit de helft van zijn verhaal vertelt. Het komt vaak neer op: “Hoe is het thuis? Ja, thuis gaat het goed.” Zonde, volgens Simon. Het werd tijd voor een andere aanpak.

Stichting OOK pleit voor patiëntgerichte nazorg

Stichting OOK biedt mensen met kanker en hun naasten professionele ondersteuning op allerlei (niet-medische) onderwerpen. Ons doel is het geven van optimale ondersteuning op het juiste moment. Hierbij staat de ondersteunings-consulent centraal, een oncologie professional die de patiënt begeleidt en informeert. Stichting OOK pleit voor patiëntgerichte nazorg bij kanker middels deze werkwijze, maar onderschrijft ook andere initiatieven die hieraan bijdragen.

Samenwerking zoeken

Omring had destijds al een gespecialiseerd wijkverpleegkundige oncologie in dienst. In haar rol is de wijkverpleegkundige de oren en ogen van de wijk, dat is haar expertise en zij staat dichter bij de patiënt in de thuissituatie. Het Dijklander kwam toen met het idee om een samenwerking te starten. Simon: “Onze collega die binnen het ziekenhuis was aangenomen om transmuraal werken te versterken, is toen aan de slag gegaan met het uitrollen van de continuïteitshuisbezoeken en zocht hiervoor ook samenwerking met zorgverzekeraar VGZ.”

In het begin kwamen enkel patiënten die chemobehandelingen ondergingen in aanmerking voor de huisbezoeken. “Nu worden vrijwel alle mensen die te maken hebben met kanker naar ons verwezen,” aldus Jelke. “Al mogen ze natuurlijk wel zelf beslissen of ze ons wel of niet in huis willen hebben.” Omring indiceert zelf het wenselijke aantal continuiteitsbezoeken per patiënt. Dit kan eenmalig zijn, maar ook wekelijks, maandelijks of incidenteel. De vergoeding vanuit de verzekeraar staat los van de DBC en wordt vergoed als 1e lijns verrichting. Het contact tussen ziekenhuis, huisarts en de wijkverpleging loopt nu nog via een gesloten e-mailsysteem. Via dit systeem blijven alle betrokkenen op de hoogte. In de nabije toekomst is het de bedoeling om deze communicatie een plaats geven binnen de elektronische patiëntomgeving van het Dijklander Ziekenhuis.

Tevredenheid

Zowel patiënten als ook de huisartsen, de wijkverpleging en collega’s van het ziekenhuis vinden dit een prettige manier van samenwerken. De zorg wordt nu verleend op de juiste plek, dichtbij de patiënt waar tijd en ruimte is om de thema’s die komen kijken bij leven met kanker in alle rust te kunnen bespreken. “Wat ik vanuit het Dijklander terugkrijg is dat het fijn is, het voelt voor hen als een stukje verlengde zorg,” vertelt Jelke. “Gelukkig is er ook iemand thuis die daar de boel op orde kan houden, een stukje controle kan bieden.”

Ook vanuit patiënten zijn de reacties positief, al wisselt de behoefte aan nazorg sterk per cliënt. “De een zegt na de eerste keer ‘ik weet je te vinden en ik ben blij dat we kennis hebben gemaakt’ terwijl de ander zegt ‘ik zou het fijn vinden als je na elke chemokuur even langs komt.’”

Zorg laten waar die hoort

“We hebben er voor gekozen om de nazorg voor onze patiënten die de diagnose kanker krijgen samen met de 1e lijn vorm te geven. Daarbij hoort ons statement dat je de zorg daar moet laten waar die hoort,” zegt Simon Opstal. “Je kan vanuit het ziekenhuis naar de thuissituatie kijken, maar je zit er niet in. Je kan vanuit de thuissituatie naar het ziekenhuis kijken, maar je zit er niet in.” Daarom is gekozen om de deskundigheid te benutten door samen te werken. De oncologie wijkverpleegkundige kijkt naar de fysieke gesteldheid van een patiënt in de thuissituatie, maar gaat ook het gesprek aan over niet-medische zaken. Jelke: “Het is hoofdzakelijk psychosociale ondersteuning, het leven met kanker, dat soort zaken. Maar zeker ook vragen over de bijwerkingen, over wat een chemokuur met je doet, of over de bestraling of hormoontherapie/immuuntherapie.”

In de praktijk

Als een patiënt bij de chirurg komt en is geopereerd of een andere behandeling is gestart, bespreekt de verpleegkundig specialist met de patiënt dat het ziekenhuis samenwerkt met de thuiszorg voor huisbezoeken. Deze nazorg hoeft niet altijd aan het eind van een behandeltraject te zijn, het kan bijvoorbeeld ook opgestart worden na een eerste chemokuur. Omring neemt zelf contact op met een patiënt die vanuit het ziekenhuis wordt aangemeld. Mocht de patiënt geen behoefte hebben aan een huisbezoek, dan kan zij altijd weigeren. De wijkverpleegkundige werkt nauw samen met de behandelend specialisten in het ziekenhuis en met de huisarts. Mocht er op basis van de gesprekken en de huisbezoeken behoefte zijn aan een andere verwijzing zoals bijvoorbeeld naar maatschappelijk werk, dan kan dat binnen deze samenwerking snel geregeld worden.

“We merken dat het aantrekt en dat heeft er zeker mee te maken dat het Dijklander ons zo goed weet te vinden”, zegt Jelke. “Maar tegenwoordig ook wel de huisartsen of wijkteams, die vragen of we langs willen gaan om dingen uit te leggen of te inventariseren. Daarnaast zijn er patiënten die zelf bellen en zeggen: “Ik heb gehoord dat jullie een oncologie verpleegkundige hebben, kom ik hiervoor in aanmerking?””

Regionaal netwerk

Twee keer per jaar vindt er een overlegmoment plaats. In dat gesprek zitten de verpleegkundig specialisten oncologie van het Dijklander Ziekenhuis en Omring, maar ook van Buurtzorg, Evean Thuiszorg en de transferverpleegkundige van het Dijklander Ziekenhuis. Hierbij wordt onder andere besproken hoe Omring vanaf het begin van het behandeltraject in beeld gebracht kan worden, wat nog niet altijd het geval is.

Daarnaast is er jaarlijks een regionale bijeenkomst voor zorgverleners binnen de oncologie, aan de hand van de zorgwijzer en bijbehorende sociale kaart die vanuit het Dijklander beschikbaar wordt gesteld. Hierbij is het aan één van de specialismes om een klinische les of praatje te houden, bijvoorbeeld de psycholoog, diëtist of haarwerker. “Vaak is dat ook weer een eye-opener, alle mogelijkheden die er zijn,” aldus Jelke.

Toekomst

Het doel is om de huisbezoeken uit te breiden in samenwerking met thuiszorgorganisatie Evean en Zilveren Kruis. Daarnaast spelen er nog andere projecten waarmee het Dijklander Ziekenhuis de ketenzorg oncologie in de regio wil versterken, zoals de transmurale palliatieve teams die steeds meer vorm krijgen en het zoeken naar een samenwerking met complementaire en supplementaire zorg die de 0de lijn in de regio biedt. Zo ontstaat er ketenzorg tussen de 2e, 1ste en 0de lijns zorg. Doel is om de kennis en ervaring te ontsluiten die er in de 0de lijn is van vrijwilligers en in de 1ste lijn van onder andere psychologen en fysiotherapeuten speciaal gericht op mensen met kanker. De wijkverpleegkundige kan hier een centrale rol in spelen. Zij overziet het aanbod in de regio en kan hier goed in adviseren. Zo organiseer je de zorg optimaal rond de patiënt en houden we het betaalbaar door gebruik te maken van ieders expertise op de juiste plek.


Meer informatie

Samenwerking Stichting OOK en Centrum Camino

Camino en OOK werken samen voor de juiste ondersteuning bij kanker voor jou en je naasten.

Zowel Centrum Camino als Stichting Optimale Ondersteuning bij Kanker (OOK) bieden mensen met kanker ondersteuning op de levensgebieden waar zij de gevolgen van de ziekte ervaren. Door de combinatie van het fysieke inloophuis Camino en de persoonlijke online omgeving Mijn OOK van Stichting OOK, bereiken we samen een grote groep mensen en naasten om begeleiding bij kanker te bieden. Dit op een manier die bij hen past. Zo is de ondersteuning altijd beschikbaar in Camino, maar ook bij jou thuis via Mijn OOK.

Mijn OOK is jouw persoonlijke online omgeving voor ondersteuning bij het omgaan met de gevolgen van de ziekte kanker. Na het inloggen krijg je informatie en advies op maat over wat voor jou belangrijk is om te leven met (of na) kanker. Dat kan bijvoorbeeld via online modules en opdrachten of je stelt je vragen aan een ondersteuningsconsulent via berichten of videobellen. Een ondersteuningsconsulent denkt met je mee om passende ondersteuning te vinden. Thuis achter de computer of via de app, wanneer het jou uitkomt. Zo ontvang je de ondersteuning die bij je past, ook als jij niet degene met kanker bent maar een naaste.

Meer informatie en het aanmaken van een account kan via deze knop:

 


Meer informatie

Vijf vragen aan: Yess Beniers – Coach Connect

“Wij geloven in samenwerken, alleen dan kunnen we de zorg voor mensen die geraakt zijn door kanker verbeteren.”

Deze maand spreken we Yess Beniers, directeur van Coach Connect, over coaching bij kanker. Zij benadrukt het belang van samenwerken binnen de oncologische zorg om de patiënt juist te kunnen ondersteunen. Stichting OOK helpt mensen met kanker en hun naasten bij het omgaan met de gevolgen van de ziekte, en verwijst door naar Coach Connect. Zo wordt gewezen op de coaching wanneer iemand behoefte heeft aan intensieve en doelgerichte begeleiding.

1. Kun je jezelf even kort voorstellen en uitleggen wat je rol is bij Coach Connect?

Mijn naam is Yess Beniers, directeur van Coach Connect. In mijn werk ben ik dagelijks bezig met de kwaliteit rondom het vak ‘coach bij kanker’. Coach is een vrij beroep,  maar omdat wij met een zeer kwetsbare groep mensen werken vinden wij het als organisatie van belang dat het vak coach bij kanker uitgevoerd word door gespecialiseerde coaches. Zo beschikken de coaches van Coach Connect allemaal over een HBO coach opleiding aangevuld met het specialisme “coaching bij kanker” en dragen zij het keurmerk coach bij kanker. Daarnaast houden zij hun kennis op peil door jaarlijks het deskundigheidsbevorderingsprogramma te volgen.

2. Voor wie is Coach Connect bedoeld? Wat doen jullie precies?

Coach Connect is er voor degene die kanker heeft (gehad) of iemand in zijn of haar omgeving met kanker. Als je ziek bent geweest, nog bent of niet meer beter wordt, kun je te maken krijgen met onzekerheid, angst, verdriet of boosheid. Het is helemaal niet vreemd als je hierbij vastloopt en wel wat hulp kunt gebruiken. Onze coaching kan helpen om je balans terug te vinden en weer in je kracht te komen.

We bieden begeleiding tijdens, maar ook na de behandelingen. Want hoe ga je eigenlijk met kanker om? Hoe pak je je leven weer op? En wat als je uitbehandeld bent? Onze kortlopende en doelgerichte coaching helpt om weer grip op je leven te krijgen. We hebben verschillende expertises in huis: coaching voor kinderen, jongeren, werk of re-integratie, rouw, hormonen, slaap, relatie en voor in de palliatieve/terminale fase. Hierdoor kunnen we een geschikte coach bieden bij elke hulpvraag. Daarnaast zijn onze trajecten kortlopend. Het is maatwerk, maar uit ervaring weten we dat er tussen de vijf en tien gesprekken van een uur nodig zijn om jou weer regie in eigen handen te geven.

3. Hoe kom je als persoon met kanker bij jullie terecht? Vanuit waar wordt er verwezen?

Er is geen verwijzing vanuit een arts nodig om in aanmerking te komen voor een coachgesprek, je kunt rechtstreeks telefonisch bij ons terecht of via de website. Maar ook een informatieve vraag via Whatsapp stellen is geen probleem. We begrijpen namelijk heel goed dat je het liefst direct een antwoord wilt als je gedachten of emoties even een loopje met je nemen. Daarnaast werken we steeds meer samen met (huis)artsen, oncologieverpleegkundigen, ondersteuningsconsulenten van Stichting OOK, patiëntenverenigingen, inloophuizen en paramedici. Hierdoor wordt de zoektocht naar de gewenste hulp voor de patiënt gelukkig steeds kleiner, omdat er actief doorverwezen wordt.

4. Hoe zijn jullie in aanraking gekomen met Stichting OOK? Hoe is deze samenwerking?

Wij geloven in samenwerken, alleen dan kunnen we de zorg voor mensen die geraakt zijn door kanker verbeteren. Zo zijn we in contact gekomen met Stichting Optimale Ondersteuning bij Kanker. Inmiddels wordt er veel samengewerkt met de ondersteuningsconsulenten. Zij gaan in gesprek met de patiënt over het omgaan met de gevolgen van kanker op het dagelijks leven, om zo samen de juiste weg te vinden naar de juiste hulp. Indien nodig verwijzen zij door naar (regionale) nazorg, bijvoorbeeld dus naar ons. Het is prettig dat deze lijnen kort zijn en we snel met elkaar kunnen schakelen. We vullen elkaar echt aan.

5. Wordt jullie dienstverlening gedekt door de zorgverzekeraar? 

Steeds meer zorgverzekeraars vergoeden (gedeeltelijk) onze coaching bij kanker vanuit de aanvullende verzekering. Wat vergoed wordt is terug te vinden in de ziektekostenverzekeringspolis of kan nagevraagd worden bij de zorgverzekeraar.


Meer informatie

  • Website Coach Connect
  • Stichting Optimale Ondersteuning bij Kanker (OOK) helpt mensen met kanker en hun naasten bij het omgaan met de gevolgen van de ziekte, via de online omgeving Mijn OOK. Je kunt hier terecht voor informatie en advies op maat, bijvoorbeeld via online modules of persoonlijk contact met een ondersteuningsconsulent. Meer weten? Lees hier alles over onze werkwijze en hoe je contact kunt opnemen.

Artikel meerwaarde nazorg interventie wint Meyboomprijs

Mariska van der Lans heeft met haar artikel over de meerwaarde van nazorg interventie voor stamceltransplantatiepatiënten de Meyboomprijs gewonnen. Deze onderscheiding wordt jaarlijks toegekend aan een toonaangevend artikel over verpleegkundig onderzoek binnen het Erasmus MC. Voor de uitvoering van de desbetreffende interventie zijn drie hemato-oncologieverpleegkundigen aangesteld in de rol van ondersteuningsconsulent, een initiatief van Stichting OOK.

Van der Lans, senior verpleegkundig consulent en onderzoeker aan het Erasmus MC Kanker Instituut, deed onderzoek naar de nazorg voor zowel de autologe – als allogene SCT-patiënt binnen de kliniek Hematologie van het Erasmus MC, volgens een mixed-methods studie design.

In het kort

Het artikel benadrukt de positieve invloed van nazorggesprekken door een hemato-oncologieverpleegkundige in de rol van ondersteuningsconsulent op de kwaliteit van zorg. “De verpleegkundige nazorg interventie toont aan een waardevol model te zijn. Het voorziet in de behoefte van support van de patiënten gedurende het proces van herstel”, aldus van der Lans.

Ook artsen en verpleegkundig specialisten maken gebruik van het advies van de ondersteuningsconsulent, bijvoorbeeld op gebied van aanbod van zorgprofessionals. Naast de meerwaarde van de interventie voor de patiënt en de praktijk laat deze zijn relevantie ook op andere gebieden gelden, bijvoorbeeld voor de verpleegkundige: “De rol van ondersteuningsconsulent heeft voor de hemato-oncologie verpleegkundigen bijgedragen aan verdieping én professionele ontwikkeling.”

Volgens het onderzoek leent het concept zich voor een groter maatschappelijk kader. “Twee jaar geleden is men in Nederland gestart om deze interventie in meerdere perifere en academische ziekenhuizen voor de nazorg van oncologie patiënten te implementeren.” De ondersteuningsconsulent is een initiatief van Stichting OOK. Wij feliciteren Mariska met de prachtige prijs!

Vijf vragen aan: Daphne de Roode – Isala Oncologisch centrum

Kanker stopt niet bij de behandeling, wij vinden het bij Isala belangrijk om ook oog te hebben voor het leven met kanker en alle vragen en uitdagingen die dat met zich meebrengt.

Deze maand spreken we Daphne de Roode, manager van het Isala Oncologisch centrum, over de inzet van ondersteuningsconsulenten. Afgelopen september is Isala officieel gestart met deze vorm van nazorg voor mensen met kanker en hun naasten.

1. Kun je jezelf even kort voorstellen en uitleggen wat je rol was bij de totstandkoming van dit nieuwe aanbod?

Mijn naam is Daphne de Roode. Ik ben werkzaam als manager bij het Isala Oncologisch centrum. Samen met collega’s en partnerorganisaties zijn we tot het nieuwe aanbod in de vorm van de ondersteuningsconsulenten gekomen. Dit alles met als doel om de zorg voor mensen met kanker en hun naasten in ons ziekenhuis de aandacht te geven die het verdient. Kanker stopt niet bij de behandeling, wij vinden het bij Isala belangrijk om ook oog te hebben voor het leven met kanker en alle vragen en uitdagingen die dat met zich meebrengt.

2. In september gestart, hoe loopt het?

We zijn al eerder begonnen om de rol van ondersteuningsconsulent op te nemen in onze nazorg voor patiënten met kanker en hun naasten. Maar in september zijn we officieel van start gegaan. Zoals met zoveel nieuwe initiatieven en innovaties heeft het tijd nodig voordat het loopt zoals iedereen vooraf hoopt. We zitten nu op 50 tot 60% van het maximaal aantal mensen dat we per week in kunnen plannen. Er is dus nog voldoende ruimte voor groei, maar de mensen die tot nu toe een gesprek hebben gehad met de ondersteuningsconsulenten zijn enthousiast en vinden de gesprekken zeer waardevol. Momenteel komen er voornamelijk mensen die doorverwezen worden vanuit het ziekenhuis.

3. Hoe ben je in aanraking gekomen met Stichting OOK en hoe heeft Stichting OOK jullie geholpen om met de ondersteuningsconsulenten te starten?

We hebben een aantal jaar geleden contact gezocht met Stichting OOK om een QuickScan te laten doen. Met de QuickScan die kosteloos wordt aangeboden helpt Stichting OOK om het aanbod van nazorg voor patiënten en hun naasten in kaart te brengen voor het ziekenhuis. Uit deze QuickScan komen verbeterpunten en aanbevelingen naar voren. Op basis daarvan hebben we toen besloten om onze nazorg aan te vullen met de inzet van ondersteuningsconsulenten. Collega’s hebben van Stichting OOK een scholing gehad om kennis te maken met de verschillende aspecten van hun nieuwe rol.

4. Hoe hebben jullie de inzet van de ondersteuningsconsulenten ondergebracht in de organisatie?

Dankzij innovatiegelden van zorgverzekeraar Achmea hebben we in pilotvorm de inzet van ondersteuningsconsulenten onderzocht met Stichting OOK en Care for Cancer. Na deze eerste fase zijn we verder gegaan. Dankzij de samenwerking met Care for Cancer (onderdeel van de thuiszorgorganisatie Allerzorg) krijgen patiënten nu deze persoonlijke ondersteuning aangeboden. De gesprekken starten bij nazorgcentrum IntermeZZo en kunnen daarna naar wens telefonisch of thuis vervolgd worden. Op dit moment worden er maximaal vijf consulten met de ondersteuningsconsulent vergoed vanuit de basisverzekering wijkverpleging.

5. Waarom zouden meer ziekenhuizen jullie voorbeeld moeten volgen?

De patiënten en hun naasten die tot nu toe een gesprek hebben gehad met Paula en Angela zijn onze ondersteuningsconsulenten zeer dankbaar. Ze ervaren de gesprekken als waardevol. Er is ruimte om in te gaan op vragen waar je in het ziekenhuis tijdens en na de behandeling niet bij stil staat, zoals het effect van kanker op je relatie, je gezin, je werk en vooral hoe jij daar zelf mee omgaat. De tijd en aandacht die de ondersteuningsconsulenten kunnen bieden in het nazorgcentrum IntermeZZo ervaren we als een belangrijke aanvulling op ons zorgaanbod.

En heb je nog tips voor collega’s?

Intern samenwerken

Zoek samenwerking met de verschillende afdelingen binnen het ziekenhuis. Het is belangrijk dat collega’s van het initiatief op de hoogte zijn, weten hoe je elkaar kunt bereiken voor vragen en hoe je kunt verwijzen. Ondersteuningsconsulente Paula is ook regieverpleegkundige, dat is een meerwaarde. Zij kan zich goed verplaatsen in collega’s en gaat het gesprek aan op de verschillende afdelingen om bekendheid te geven aan de ondersteuningsconsulent en ze geeft uitleg over praktische zaken, zoals doorverwijzing en vergoeding.

Samenwerking 1ste lijn

Daarnaast zijn wij tevreden over de samenwerking met Allerzorg om de nazorg in de 1,5ste lijn aan te kunnen bieden. Dit maakt de zorg laagdrempelig, we combineren zo expertise van zowel 1ste lijns als 2e lijnszorg en het geeft ruimte om de tijd te nemen voor mensen.

Buiten het ziekenhuis

Het organiseren van nazorg buiten het ziekenhuis helpt om de focus van behandelen te verleggen naar het voeren van het andere gesprek over leven met de ziekte, tijdens en na de behandeling. Dit wordt bij ons als zeer waardevol ervaren. Voor een eerste gesprek en rondleiding worden mensen daarom uitgenodigd in nazorgcentrum IntermeZZo, dit centrum is onderdeel van Isala Zwolle en ligt op loopafstand van het ziekenhuis. In dit centrum lopen jaarlijks 5.000 mensen met kanker en hun naasten binnen voor ondersteuning, informatie en ontspanning.

 


Meer informatie

  • Persbericht Isala over inzet ondersteuningsconsulent
  • Interview met ondersteuningsconsulent Paula Huisman “Nazorg bij kanker is belangrijker dan ooit!”
  • In gesprek met Stichting OOK om binnen jullie ziekenhuis te starten met een Quickscan of de inzet van de ondersteuningsconsulent? Lees hier meer over onze werkwijze en hoe je contact kunt opnemen.

Vijf vragen aan: Mirjam Velting – Borstkankervereniging Nederland

“Jij bent de expert in jezelf, je eigen leven”

Oktober is internationale borstkankermaand. Jaarlijks krijgen 1 op de 7 Nederlandse vrouwen de diagnose borstkanker. Meer en meer vrouwen overleven de ziekte, maar lopen wel tegen de late gevolgen van borstkanker aan. Denk onder andere aan vermoeidheid, verminderde conditie, zenuwpijn, geheugenproblematiek en veranderingen op vlak van seksualiteit. Daarom spreken we deze maand Mirjam Velting, Belangenbehartiger Kwaliteit van Leven van Borstkankervereniging Nederland (BVN). We stellen haar vijf vragen over haar werk als programmanager en over de late gevolgen van borstkanker.

1. Kun je kort iets over jezelf vertellen en over je rol bij BVN?

Mijn naam is Mirjam Velting, belangenbehartiger Kwaliteit van Leven bij Borstkankervereniging Nederland. In mijn werk probeer ik zo goed mogelijk de belangen te behartigen zodat mensen met borstkanker een zo goed mogelijke kwaliteit van leven behouden. Bijvoorbeeld door te zorgen voor betrouwbare informatie en het faciliteren van lotgenotencontact. En daarnaast werk ik aan projecten om de kwaliteit van zorg te verbeteren. Op dit moment zijn we bezig met het verbeteren van nazorg in ziekenhuizen en het bespreekbaar maken van seksualiteit in de spreekkamer. Heel divers.

2. Wat houdt het programma Kwaliteit van Leven precies in? Wat willen jullie hiermee bereiken?

Een aantal jaar geleden hebben wij onze achterban ‘B-force’ geraadpleegd en hen gevraagd tegen welke late gevolgen zij aanlopen. We kregen op deze vraag meer dan 1200 reacties. Veel reacties gingen over problemen met het hervatten van werk, veranderingen op sociaalvlak, in je relatie en je rol in het gezin. Veel late effecten van borstkanker bleken schrijnend en zichtbaar. Daarom hebben we besloten om hier een speciaal programma voor op te richten om zo beter inzicht te krijgen wat de late gevolgen van borstkanker voor impact hebben en hoe hier meer aandacht voor kan komen. Dat is een blijvend proces.

3. Hebben zorgverleners genoeg aandacht voor de nazorg en late gevolgen van borstkanker?

Er zou eerder in het proces aandacht moeten zijn voor de impact van late gevolgen van borstkanker. De mannen en vrouwen die borstkanker krijgen staan vaak nog midden in het leven. Hebben een jong gezin, een carrière en je moet vaak nog lang doorwerken. Waar patiënten vaak tegen aan lopen is dat ze niet meer hun ‘oude ik’ terug kunnen vinden. Het lukt niet, loopt niet. Sommige mensen willen veel te snel, geef jezelf de rust om te herstellen. Als de behandeling klaar is, begint pas vaak het echte herstel. Een oncoloog heeft het proces wel eens benoemd als opzoek gaan naar ‘je eigen ik 2.0’.

We merken dat ziekenhuizen het inrichten van nazorg momenteel hoog op de agenda hebben staan. Ze zijn opzoek naar goede voorbeelden en maatwerk. Voorheen kwam nazorg vaak na de behandeling ter sprake. Nu is de bewustwording er wel bij zorgverleners en patiënten om direct bij de diagnose aandacht te hebben voor nazorg en rekening te houden met de late effecten van borstkanker, ook in de keuze voor behandeling. Ziekenhuizen benaderen zelf zowel BVN als ook Stichting OOK hoe ze nazorg het beste kunnen inrichten.

4. Waar kan je het beste naartoe als je klachten ervaart? Welke hulp is er?

Als je klachten ervaart en vragen hebt over wat de late gevolgen van borstkanker voor jouw persoonlijke situatie en behandeling betekenen, schroom dan niet om hulp te zoeken. De huisarts, verpleegkundige, behandelend specialist, maar zeker ook bij BVN en bij de ondersteuningsconsulenten van Stichting OOK op Mijn OOK kun je terecht voor informatie en een luisterend oor.

5. Heb je nog tips hoe om te gaan met de late gevolgen van borstkanker?

Ik raad aan om bij de keuze van behandeling al stil te staan bij de late gevolgen, wat wil je als patiënt wel en wat niet? De arts is expert in de behandeling en jij bent de expert in jezelf, je eigen leven. Er is veel keuze in de behandeling van borstkanker qua therapie. Er zijn zeker mogelijkheden om rekening te houden met hobby’s die je graag tijdens en na de behandeling wilt blijven uitoefenen, je werk wat je wilt blijven doen en je persoonlijke situatie en voorkeur. Daarnaast is het belangrijk om zelf het gesprek aan te gaan over nazorg. Onderneem zelf actie, als je niets hoort van je huisarts of behandelend specialist, kan je er altijd zelf naar vragen. Schroom niet en zet die stap in je eigen voordeel.

Ben je een zorgverlener?  Begin met een goed gesprek. Ze willen met jou praten en je hoeft niet altijd door te verwijzen. Hoe gaat het met de persoon in kwestie, met zijn of haar naaste(n)? Neem de tijd, luister en heb daar aandacht voor. BVN heeft ook een lijst samengesteld met 10 tips hoe je het beste de nazorg kunt inrichten vanuit patiëntperspectief. Lees op de website van BVN hier meer over.

 


Meer informatie en links

Stichting OOK
Wil je meer informatie over welke ondersteuning bij kanker bij jou past of heb je zelf vragen? Neem dan contact op met de ondersteuningsconsulent in Mijn OOK, de online omgeving voor ondersteuning bij kanker. De ondersteuningsconsulenten van Stichting OOK luisteren naar je verhaal en helpen je graag verder.

Borstkankervereniging Nederland
Op de website van Borstkankervereniging Nederland vind je meer informatie over het programma Kwaliteit van Leven, nazorg voor zowel patiënten als zorgverleners en meer achtergrondinformatie over de late gevolgen van borstkanker. Verder kan je in contact komen met andere ervaringsdeskundigen en al je vragen stellen aan hen. Ook in het land worden verschillende activiteiten georganiseerd.

B-bewust, initiatief van Borstkankervereniging Nederland
Via deze website kan je een checklist maken om jezelf zo goed mogelijk voor te bereiden op een gesprek. Om je op weg te helpen staan er ook per thema voorbeeldvragen in.

Meer aandacht voor nazorg bij kanker in Isala door inzet ondersteuningsconsulent

Mensen die leven met of na kanker ervaren vaak ingrijpende, soms blijvende gevolgen van hun ziekte en behandeling. Om die groep mensen en hun naasten te helpen bij het omgaan met die gevolgen, introduceert Isala Oncologisch centrum in Zwolle samen met Nazorgcentrum Intermezzo en Care for cancer (onderdeel van Allerzorg) de ondersteuningsconsulent. Het inzetten van een ondersteuningsconsulent is een landelijk initiatief van Stichting Optimale Ondersteuning bij Kanker (OOK). Isala geeft met dit samenwerkingsverband op unieke wijze inhoud aan ondersteunende zorg door dit aan te bieden in Nazorgcentrum IntermeZZo.

Steeds meer mensen overleven kanker

In 2017 leefden in Nederland bijna 600.000 mensen die in de tien jaar daarvoor de diagnose kanker hebben gekregen. Naar verwachting wordt deze groep de komende jaren groter: de 5-jaars overleving van patiënten die gediagnosticeerd werden is toegenomen over de afgelopen jaren. Dat blijkt uit recent onderzoek van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) en de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Helaas ervaren mensen vaak ook na de medische behandeling nog klachten. Zorgverleners krijgen steeds vaker te maken met patiënten met kanker in de nazorgfase, wat kan leiden tot een stijging van de zorgvraag.

Ondersteuningsconsulent

Om de patiënt ook in de fase na kanker zorg te kunnen bieden, zet Isala Oncologisch centrum de ondersteuningsconsulent in, een initiatief van Stichting Optimale Ondersteuning bij Kanker (OOK) waarbij Care for cancer ook betrokken was. Een ondersteuningsconsulent is een ervaren oncologieverpleegkundige die in een andere setting met de patiënt en zijn naaste(n) bespreekt wat het betekent om te leven met kanker. In het gesprek gaat het over alle niet-medische zaken; de gevolgen van de ziekte en de behandeling voor het dagelijks leven. Denk aan vermoeidheid, emoties, relaties, seksualiteit en werk.

Samen beslissen

De ondersteuningsconsulent heeft korte lijnen met de regieverpleegkundigen in het ziekenhuis en kent het aanbod van zorg en ondersteuning in de regio. Zo nodig wijst zij de patiënt op de mogelijkheden van andere ondersteunende zorg zoals een fysiotherapeut, re-integratiecoach, psycholoog, et cetera. De patiënt bepaalt zelf welke ondersteuning, binnen of buiten het ziekenhuis, het beste bij hem of haar past.

Op een rustige locatie

Met de ondersteuningsconsulent slaat Isala Oncologisch centrum de daadwerkelijke brug tussen formele en informele zorg, omdat de spreekuren plaatsvinden in Nazorgcentrum IntermeZZo. IntermeZZo is gevestigd op loopafstand van Isala Zwolle, op een onlangs verbouwde, rustige locatie in het groen. IntermeZZo is nauw verbonden met het ziekenhuis en biedt (ex-)patiënten en hun naasten een luisterend oor, begeleiding en voorlichting. Gasten kunnen gratis parkeren bij IntermeZZo.

Samen meer bereiken

Isala Oncologisch centrum, en Stichting Nazorgcentrum IntermeZZo, werken op het gebied van niet-medische ondersteuning van patiënten met kanker en hun naasten samen met Care for cancer (onderdeel van Allerzorg). Dankzij de samenwerking kan patiënten deze persoonlijke ondersteuning worden aangeboden en kan vanuit dit unieke initiatief op een vernieuwende manier en als één van de koplopers in Nederland de huidige ondersteuning van mensen met kanker verder geoptimaliseerd worden.

Vergoeding

Gesprekken met de ondersteuningsconsulent starten bij IntermeZZo en kunnen naar wens telefonisch of eventueel thuis vervolgd worden. Op dit moment worden maximaal vijf consulten met de ondersteuningsconsulent vergoed vanuit de basisverzekering (wijkverpleging). Voor voorlichtingsbijeenkomsten en activiteiten van IntermeZZo wordt een kleine bijdrage gevraagd wanneer een patiënt daar aan deelneemt.

Meer lezen over dit initiatief?

Ervaren oncologieverpleegkundigen Paula Huisman en Angela Diepman – Kloosterman vervullen de rol van ondersteuningsconsulent. Benieuwd wat zij kunnen betekenen voor de patiënt? Lees het interview met Paula op de website van Isala.

Voor vragen kunt u contact opnemen met ondersteuningsconsulent@isala.nl of via (088) 572 10 60. Of lees hier meer informatie over het initiatief en het werken met de ondersteuningsconsulent.