Tag Archief van: Dijklander Ziekenhuis

Wat is de rol van een geestelijk verzorger?

Zingeving bij kanker - Stichting optimale ondersteuning kankerZingeving
Jannie Oskam vond veel steun bij een geestelijk verzorger. Maar wat is de rol van een geestelijk verzorger nu eigenlijk precies? Annemieke Kuin, humanistisch geestelijk ­verzorger in het Dijklander Ziekenhuis legt het uit.

 

Aandacht voor wat mensen raakt

“Geestelijk verzorgers hebben aandacht voor wat mensen raakt. Voor dat wat pijnlijk of verdrietig is, maar ook wat kracht geeft of waar iemand plezier uit haalt. Een geestelijk verzorger kijkt daarbij naar zingeving en levensbeschouwing in de breedste zin: Wat drijft je? Wat geeft je houvast in het leven? Wat is voor jou het meest belangrijk? Waar geniet je van? Iedereen kan dan ook terecht bij een geestelijk verzorger, ongeacht zijn of haar eigen achtergrond”, legt Annemieke uit. “We zijn in eerste instantie aangesteld voor patiënten die zijn opgenomen, maar ook voor bijvoorbeeld mensen die op de dagbehandeling een chemokuur krijgen. De gesprekken die mijn collega’s en ik voeren, gaan over wat voor mensen van waarde is. Vaak staat dat door het ziek zijn onder druk. Wat staat er nu voor iemand op het spel? Dat is wat we samen proberen te achterhalen.”

 

Annemieke Kuin

Annemieke Kuin

Vvv’er

“Als je ziek bent, komt er veel op je af. Mensen maken zich zorgen en vinden het soms moeilijk dat met hun dierbaren te bespreken. Ze willen de ander bijvoorbeeld niet belasten of nog verdrietiger maken. Wij zijn dan een klankbord waaraan patiënten, maar ook naasten, hun verhaal kwijt kunnen. Omdat wij emotioneel iets verder van iemand af staan, voelen mensen zich vrij om zich uit te spreken zonder bang te zijn ons hiermee verdriet te doen. Zoals die man die aanvoelde dat hij niet lang meer te leven had. Hij durfde dit niet met zijn vrouw te bespreken, uit angst dat zij hiervan nog meer wakker zou liggen. Met mij kon hij daarover zijn gedachten ordenen en nadenken hoe hij dit met zijn vrouw wilde bespreken. Een collega van mij noemt ons in die rol een ‘vvv’er’: een ‘veilige, vertrouwde vreemdeling’. In de gesprekken die wij voeren is de patiënt altijd leidend. Je zou het kunnen vergelijken met een danspaar dat samen de tango danst. De mannelijke partij leidt en de vrouwelijke partij volgt. Een zorgverlener is vaak zoals die mannelijke partij. Vanuit zijn deskundigheid biedt hij behandeling of zorg om het voor de patiënt beter te maken. Bij een geestelijk verzorger is dat net andersom. Dan is het verhaal van de patiënt leidend en wij volgen door te ondersteunen bij het zoeken naar de juiste weg.”

Wat staat er nu voor iemand op het spel? Dat is wat we samen proberen te achterhalen.”

Inzichten

Annemieke: “In het ziekteproces kom je soms ook voor moeilijke keuzes te staan. Een vrouw vertelde mij dat ze de keuze had om weer te starten met chemotherapie in de verwachting dat het haar leven nog een goede periode kon verlengen. Ze had echter gemerkt dat deze therapie invloed had op haar concentratievermogen, waardoor ze niet meer goed in staat was om een boek te lezen. Maar dat was nu net wat voor haar de kwaliteit van haar leven bepaalde. Door haar te helpen nadenken over deze moeilijke keuze, kwam zij tot het inzicht wat voor haar het meest belangrijk was. Ze heeft uiteindelijk besloten te stoppen met de kuren. Bij dergelijke gesprekken gaat het altijd over wat van waarde is en wat op het spel staat. Door dat met elkaar te verkennen, kan een patiënt vervolgens eigen keuzes maken.”Ook wanneer het einde van het leven nabij is, kan de geestelijk verzorger een belangrijke rol spelen. “We hebben daarin oog voor de mens en diens naasten. Zo is afscheid moeten nemen van elkaar vaak een onmogelijke opgave. Wij proberen hen daarin te ondersteunen. Soms past daar een ritueel bij en het kan fijn zijn om dat samen vorm te geven.”

We hebben daarin oog voor de mens en diens naasten. Zo is afscheid moeten nemen van elkaar vaak een onmogelijke opgave. Wij proberen hen daarin te ondersteunen.

Gedeelde verantwoordelijkheid

Behalve voor de patiënten en naasten vervullen Annemieke en haar collega’s nog andere rollen binnen het ziekenhuis. ­“Zingeving, dat wat voor mensen echt belangrijk is, is bijna altijd in het geding bij een ernstige ziekte. Daarom is het belangrijk dat daar vanuit alle zorgverleners aandacht voor is. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid. Vanuit onze deskundigheid kunnen wij anderen hierin ondersteunen. We geven scholing aan artsen, verpleegkundigen en bijvoorbeeld casemanagers oncologie over zingeving en goede zorg. We zijn vertegenwoordigd in de oncologiecommissie en denken mee op beleidsmatig niveau over hoe we wat van waarde is voor de patiënt echt centraal kunnen stellen. En ook voor zorgverleners hebben we aandacht voor wat hen raakt in het werk dat zij doen. We hebben een prachtig vak. Zingeving gaat immers over het leven. Dat heeft zware en moeilijke kanten, maar tegelijkertijd ook bijzondere en mooie aspecten. Ik voel me bevoorrecht mensen te mogen steunen en tegelijkertijd leer ik zelf ook weer veel van hen”, besluit Annemieke haar verhaal.

Over Geestelijke Verzorging Thuis

Soms is het wenselijk om in de thuissituatie een aantal gesprekken met een geestelijk verzorger te hebben. Dit wordt vergoed voor:

  • thuiswonende 50-plussers
  • volwassenen en kinderen met een ongeneeslijke ziekte en hun naasten

De vergoeding loopt via een Centrum voor ­Levensvragen. Een centrum bij jou in de buurt vind je op www.geestelijkeverzorging.nl/plattegrond.

Is er geen centrum in de buurt? Neem dan contact op met het Netwerk Palliatieve Zorg: www.netwerkpalliatievezorg.nl.

Je kunt zelf contact opnemen met een geestelijk verzorger en hebt hiervoor dus geen verwijzing van je huisarts nodig.


 

Mijn-OOK-op-computer-tablet-en-telefoon-Stichting-Optimale-Ondersteuning-bij-kanker

Heb je vragen of wil je graag hulp bij het onderwerp ‘Zingeving’ bij kanker? Ga dan in gesprek met onze ondersteuningsconsulent via de online omgeving ‘Mijn OOK’. Maak kennis tijdens een intakegesprek en bekijk samen wat jouw behoeften zijn. Vervolgens krijg je de begeleiding die bij jou past, zoals bijvoorbeeld een maandelijks videobelconsult. Klik op de onderstaande knop voor meer informatie.


Bestel of bekijk het magazine online

Cover Magazine Leven en Kanker - Stichting OOK Dit artikel is gepubliceerd in het magazine ‘Leven & Kanker’. Bestel het magazine tegen verzendkosten, of bekijk het online. 

Dijklander Ziekenhuis en Omring samen voor patiëntgerichte nazorg bij kanker binnen de 1e lijn

De nazorg voor mensen met kanker kan op verschillende manieren worden ingericht. Zo kunnen de gesprekken over de gevolgen van de ziekte op het dagelijks leven en functioneren gevoerd worden door de oncologieverpleegkundige(n) binnen het ziekenhuis, maar ook in de 1e lijn. Het Dijklander Ziekenhuis heeft voor deze laatste constructie gekozen, waarbij intensief samengewerkt wordt met thuiszorgorganisatie Omring. We vroegen Simon Opstal (hoofd Dijklander Ziekenhuis) en Jelke Hartland (gespecialiseerd verpleegkundige oncologie Omring) hoe de samenwerking tot stand is gekomen en wat de ervaringen zijn tot nu toe.

Hoe het begon

De samenwerking met Omring is aangewakkerd door een gevoel van onvrede onder de zorgverleners in het Dijklander Ziekenhuis. De patiënt gaat naar huis en men hoort of ziet vaak niet meer wat daar gebeurt en waar de patiënt gedurende en na de behandeling in het dagelijks leven tegen aan loopt. Daarnaast was de ervaring dat een patiënt in de spreekkamer maar een kwart of hooguit de helft van zijn verhaal vertelt. Het komt vaak neer op: “Hoe is het thuis? Ja, thuis gaat het goed.” Zonde, volgens Simon. Het werd tijd voor een andere aanpak.

Stichting OOK pleit voor patiëntgerichte nazorg

Stichting OOK biedt mensen met kanker en hun naasten professionele ondersteuning op allerlei (niet-medische) onderwerpen. Ons doel is het geven van optimale ondersteuning op het juiste moment. Hierbij staat de ondersteunings-consulent centraal, een oncologie professional die de patiënt begeleidt en informeert. Stichting OOK pleit voor patiëntgerichte nazorg bij kanker middels deze werkwijze, maar onderschrijft ook andere initiatieven die hieraan bijdragen.

Samenwerking zoeken

Omring had destijds al een gespecialiseerd wijkverpleegkundige oncologie in dienst. In haar rol is de wijkverpleegkundige de oren en ogen van de wijk, dat is haar expertise en zij staat dichter bij de patiënt in de thuissituatie. Het Dijklander kwam toen met het idee om een samenwerking te starten. Simon: “Onze collega die binnen het ziekenhuis was aangenomen om transmuraal werken te versterken, is toen aan de slag gegaan met het uitrollen van de continuïteitshuisbezoeken en zocht hiervoor ook samenwerking met zorgverzekeraar VGZ.”

In het begin kwamen enkel patiënten die chemobehandelingen ondergingen in aanmerking voor de huisbezoeken. “Nu worden vrijwel alle mensen die te maken hebben met kanker naar ons verwezen,” aldus Jelke. “Al mogen ze natuurlijk wel zelf beslissen of ze ons wel of niet in huis willen hebben.” Omring indiceert zelf het wenselijke aantal continuiteitsbezoeken per patiënt. Dit kan eenmalig zijn, maar ook wekelijks, maandelijks of incidenteel. De vergoeding vanuit de verzekeraar staat los van de DBC en wordt vergoed als 1e lijns verrichting. Het contact tussen ziekenhuis, huisarts en de wijkverpleging loopt nu nog via een gesloten e-mailsysteem. Via dit systeem blijven alle betrokkenen op de hoogte. In de nabije toekomst is het de bedoeling om deze communicatie een plaats geven binnen de elektronische patiëntomgeving van het Dijklander Ziekenhuis.

Tevredenheid

Zowel patiënten als ook de huisartsen, de wijkverpleging en collega’s van het ziekenhuis vinden dit een prettige manier van samenwerken. De zorg wordt nu verleend op de juiste plek, dichtbij de patiënt waar tijd en ruimte is om de thema’s die komen kijken bij leven met kanker in alle rust te kunnen bespreken. “Wat ik vanuit het Dijklander terugkrijg is dat het fijn is, het voelt voor hen als een stukje verlengde zorg,” vertelt Jelke. “Gelukkig is er ook iemand thuis die daar de boel op orde kan houden, een stukje controle kan bieden.”

Ook vanuit patiënten zijn de reacties positief, al wisselt de behoefte aan nazorg sterk per cliënt. “De een zegt na de eerste keer ‘ik weet je te vinden en ik ben blij dat we kennis hebben gemaakt’ terwijl de ander zegt ‘ik zou het fijn vinden als je na elke chemokuur even langs komt.’”

Zorg laten waar die hoort

“We hebben er voor gekozen om de nazorg voor onze patiënten die de diagnose kanker krijgen samen met de 1e lijn vorm te geven. Daarbij hoort ons statement dat je de zorg daar moet laten waar die hoort,” zegt Simon Opstal. “Je kan vanuit het ziekenhuis naar de thuissituatie kijken, maar je zit er niet in. Je kan vanuit de thuissituatie naar het ziekenhuis kijken, maar je zit er niet in.” Daarom is gekozen om de deskundigheid te benutten door samen te werken. De oncologie wijkverpleegkundige kijkt naar de fysieke gesteldheid van een patiënt in de thuissituatie, maar gaat ook het gesprek aan over niet-medische zaken. Jelke: “Het is hoofdzakelijk psychosociale ondersteuning, het leven met kanker, dat soort zaken. Maar zeker ook vragen over de bijwerkingen, over wat een chemokuur met je doet, of over de bestraling of hormoontherapie/immuuntherapie.”

In de praktijk

Als een patiënt bij de chirurg komt en is geopereerd of een andere behandeling is gestart, bespreekt de verpleegkundig specialist met de patiënt dat het ziekenhuis samenwerkt met de thuiszorg voor huisbezoeken. Deze nazorg hoeft niet altijd aan het eind van een behandeltraject te zijn, het kan bijvoorbeeld ook opgestart worden na een eerste chemokuur. Omring neemt zelf contact op met een patiënt die vanuit het ziekenhuis wordt aangemeld. Mocht de patiënt geen behoefte hebben aan een huisbezoek, dan kan zij altijd weigeren. De wijkverpleegkundige werkt nauw samen met de behandelend specialisten in het ziekenhuis en met de huisarts. Mocht er op basis van de gesprekken en de huisbezoeken behoefte zijn aan een andere verwijzing zoals bijvoorbeeld naar maatschappelijk werk, dan kan dat binnen deze samenwerking snel geregeld worden.

“We merken dat het aantrekt en dat heeft er zeker mee te maken dat het Dijklander ons zo goed weet te vinden”, zegt Jelke. “Maar tegenwoordig ook wel de huisartsen of wijkteams, die vragen of we langs willen gaan om dingen uit te leggen of te inventariseren. Daarnaast zijn er patiënten die zelf bellen en zeggen: “Ik heb gehoord dat jullie een oncologie verpleegkundige hebben, kom ik hiervoor in aanmerking?””

Regionaal netwerk

Twee keer per jaar vindt er een overlegmoment plaats. In dat gesprek zitten de verpleegkundig specialisten oncologie van het Dijklander Ziekenhuis en Omring, maar ook van Buurtzorg, Evean Thuiszorg en de transferverpleegkundige van het Dijklander Ziekenhuis. Hierbij wordt onder andere besproken hoe Omring vanaf het begin van het behandeltraject in beeld gebracht kan worden, wat nog niet altijd het geval is.

Daarnaast is er jaarlijks een regionale bijeenkomst voor zorgverleners binnen de oncologie, aan de hand van de zorgwijzer en bijbehorende sociale kaart die vanuit het Dijklander beschikbaar wordt gesteld. Hierbij is het aan één van de specialismes om een klinische les of praatje te houden, bijvoorbeeld de psycholoog, diëtist of haarwerker. “Vaak is dat ook weer een eye-opener, alle mogelijkheden die er zijn,” aldus Jelke.

Toekomst

Het doel is om de huisbezoeken uit te breiden in samenwerking met thuiszorgorganisatie Evean en Zilveren Kruis. Daarnaast spelen er nog andere projecten waarmee het Dijklander Ziekenhuis de ketenzorg oncologie in de regio wil versterken, zoals de transmurale palliatieve teams die steeds meer vorm krijgen en het zoeken naar een samenwerking met complementaire en supplementaire zorg die de 0de lijn in de regio biedt. Zo ontstaat er ketenzorg tussen de 2e, 1ste en 0de lijns zorg. Doel is om de kennis en ervaring te ontsluiten die er in de 0de lijn is van vrijwilligers en in de 1ste lijn van onder andere psychologen en fysiotherapeuten speciaal gericht op mensen met kanker. De wijkverpleegkundige kan hier een centrale rol in spelen. Zij overziet het aanbod in de regio en kan hier goed in adviseren. Zo organiseer je de zorg optimaal rond de patiënt en houden we het betaalbaar door gebruik te maken van ieders expertise op de juiste plek.


Meer informatie