Zingeving bij kanker

Wanneer je iets ernstigs meemaakt, dan ga je nadenken over zingeving. Je wordt geconfronteerd met je eigen kwetsbaarheid. Dan komen er bepaalde levensvragen op. Dat is heel normaal. Vragen zoals: Waarvoor ben ik hier eigenlijk? En: doe ik het goed in mijn leven? Moet ik doorgaan met de manier waarop ik nu in het leven sta? Naast het feit dat je ziek bent en fysiek veel te verduren hebt, kunnen deze grote levensvragen behoorlijk moeilijk zijn. Zeker wanneer je helemaal niet goed meer weet wie je bent of wilt zijn. Stichting OOK kan je hierbij ondersteunen.

Een grote schok

Het is heel ingrijpend om slecht nieuws te horen. Een ziekte als kanker is in veel gevallen te genezen (afhankelijk van het type). Maar het woord ‘kanker’ alleen al is voor veel mensen een grote schok. Ondersteuningsconsulent Ingrid vertelt: ‘Vaak voelt het als een soort doodvonnis wat je krijgt. Dat doet iets met je. Je gaat je leven op een andere manier bekijken. Opeens staat alles op losse schroeven.’

Plotselinge tijdsnood

Mensen krijgen een gevoel van tijdsnood. Opeens realiseren ze zich dat het leven eindig is. Ook als ze nu nog wel een tijdje voor zich hebben. Je hebt al snel onbewust het idee dat iedereen wel 80 kan worden. Zeker als je nog nooit met de dood te maken hebt gehad. Maar wanneer er dan opeens een kink in de kabel komt, zoals ziekte, verandert dit idee. Opeens besef je dat het leven sneller kan eindigen dan verwacht. Voor veel mensen is dat een startpunt om er alles uit te willen halen. Ze willen de boel op een rijtje zetten. Met het leven dat ik nog heb, wat wil ik daaruit halen? Hoe geef ik mijn leven zin?

Zingeving is breed

Hoe jij je leven tot op dat moment vorm hebt gegeven, is misschien heel onbewust zo gegroeid. Je hebt een opleiding gekozen en werk gevonden. Misschien ben je met een partner samen een leven aangegaan en samen een woning uitgezocht. Door een ziekte zoals kanker wordt alles opeens uit elkaar getrokken. Dat zorgt voor bewustwording. Zingeving is dan ook een breed begrip. Het gaat om vragen zoals: doe ik nog het juiste werk, bevind ik me in de juiste relatie, woon ik eigenlijk wel zoals ik wil wonen, welke dingen wil ik doen? Kortom: het gaat om alle kwesties rondom hoe jij je leven zin geeft.

Een ingewikkeld proces

Dit proces is best ingewikkeld. Niet alleen voor de persoon zelf, maar ook voor de omgeving. Zeker wanneer er wordt getwijfeld over bijvoorbeeld relaties. Zekerheden staan soms opeens op losse schroeven. Gedachtes als ‘ik ben al zo lang bij deze persoon, maar wil ik dat voor de toekomst ook nog?’ kunnen dan ontstaan.

Steun van de consulent

Ingrid hoort vaak dit soort verhalen. ‘Dat komt ook door het ziekteproces. In die periode word je ook wel een beetje een ander persoon. Je gaat door een rouwproces en moet weer herstellen. Dat heeft impact. Het is goed om daar de ruimte voor te nemen. Blijf daarom in gesprek met je omgeving. Dan kun je uitzoeken waar bepaalde twijfels vandaan komen. Heb je deze gedachten bijvoorbeeld al vaker gehad? Of is dit nu pas ontstaan? En waar zit de bron van je onzekerheid?’ Een ondersteuningsconsulent kan, wanneer jij en je partner dat prettig vinden, dan ook doorverwijzen naar experts zoals een relatietherapeut.

Ik heb kanker, wat nu?

Je hebt de uitslag van het onderzoek gekregen: je hebt kanker. Wanneer je dat te horen krijgt, staat je wereld ongetwijfeld even stil. Er schieten allerlei verschillende scenario’s door je hoofd heen en je zit vol vragen. Wat betekent dit voor mijn lichaam? Hoe gaat mijn leven eruit zien? Word ik ooit weer beter? Maar ook de periode ná een oncologische behandeling kan erg ingewikkeld zijn.

Er komt veel op je af

Als de diagnose eenmaal is gesteld, krijg je in korte tijd allerlei informatie voor je kiezen. Wat er gaat er gebeuren, welke behandelingen er mogelijk zijn en welke aanpassingen je kunt of moet doen in je leven. Je hebt minder energie, moet geregeld naar (behandel)afspraken en hebt tijd nodig voor herstel. Aan de ene kant is dat noodzakelijk en nuttig: er moet ingegrepen worden en je hebt iets om je aan vast te houden. Maar het kan ook uitputtend zijn en ervoor zorgen dat je je ná alle belangrijke beslissingen leeg voelt.

Grote levensvragen

Na de diagnose als kanker krijg je onverwacht je maken met grote levensvragen. Dat kan erg moeilijk zijn om mee om te gaan. Ondersteuningsconsulent Ingrid vertelt: ‘Natuurlijk krijg je vanuit het ziekenhuis een arts, soms een researchverpleegkundige of een casemanager. Maar die zijn niet altijd even gemakkelijk bereikbaar. Bovendien zijn die er met name voor het medische gedeelte en kan de behoefte ontstaan om vanuit je eigen thuissituatie hulp te ontvangen. Met een ondersteuningsconsulent heb je videoconsulten vanuit je eigen woonkamer en kijken jullie samen naar de gewenste hulp of ondersteuning in je eigen vertrouwde omgeving. Wanneer je behoefte hebt aan ondersteuning op psychosociaal vlak, dan is het heel belangrijk daar op laagdrempelige wijze toegang toe te hebben.’

Tijdens de behandeling

Tijdens de ziekte en daarna kun je te maken krijgen met veel uiteenlopende problemen. Een aantal veel voorkomende klachten zijn bijvoorbeeld:

  • Verminderde conditie
  • Vermoeidheid
  • Angstig
  • Onzekerheid
  • Prikkelbaar
  • Weinig concentratievermogen

Na afloop van de behandeling

Wanneer de behandeling tot een einde is gekomen, krijg je vaak pas tijd om je te realiseren wat er allemaal is gebeurd in de afgelopen periode. Het verwerkingsproces kan dan eigenlijk echt beginnen. Ingrid vertelt dat het dan ook in veel situaties wenselijk is om mensen zo snel mogelijk bij te kunnen staan. ‘Maar helaas gebeurt dat zelden. Veel mensen komen pas met ons in contact wanneer ze in het beruchte zwarte gat zijn gevallen na een behandeling of tijdens de onderhoudsbehandeling. Ze zijn dan weer beter of de situatie is stabiel, maar merken dat het nog niet goed lukt om blij te zijn. De vraag ‘wat moet ik nu met mijn leven?’ of ‘hoe lang heb ik nog?’ blijft ook dan nog een belangrijk thema. Dit heeft natuurlijk ook effect op hun naasten.’

Een luisterend oor

Praten met mensen is in dat geval vaak enorm belangrijk. Op die manier krijg je ruimte voor en inzicht in je gevoelens, angsten en eventuele zorgen. Vaak wil je omgeving de rol van luisterend oor graag op zich nemen, maar soms kan het lastig zijn hen te ‘belasten’ met jouw emoties. Ingrid: ‘Hoe goed bedoeld ook, de mensen om je heen hebben misschien geen oncologische achtergrond. Of ze staan te dichtbij en weten ook niet hoe het zit. Vaak worden er situaties van andere kennissen bij gehaald, terwijl jouw situatie heel anders is. Goede, inhoudelijke ondersteuning is daarom heel belangrijk.’

Ondersteuning bij vragen

Als jij of een naaste te maken krijgt met kanker, dan staat je wereld op z’n kop. Je kunt met veel vragen rondlopen, bijvoorbeeld over relaties en intimiteit. Onze ondersteuningsconsulenten ondersteunen jou of je naaste en geven antwoord op al jouw vragen. Benieuwd wat wij voor jou kunnen betekenen?

Bekijk het webinar over hulp bij kanker terug

In het kader van Wereldkankerdag gaf oncologieverpleegkundige en ondersteuningsconsulent Suzanne van Atten afgelopen 9 februari een webinar over hulp bij kanker. In het webinar sprak zij over veelvoorkomende vragen en problemen waar oncologische patiënten tegenaan lopen tijdens en na de behandeling van kanker. Heb je het webinar gemist? Bekijk deze dan nu terug.

Suzanne beantwoordde verschillende vragen. Bijvoorbeeld over de impact op het dagelijks leven van hormoontherapie, smaakverandering, vermoeidheid, werk en zorgen voor kinderen.

Bekijk hier de video (44 minuten)


 

Mijn-OOK-op-computer-tablet-en-telefoon-Stichting-Optimale-Ondersteuning-bij-kanker

Heb je vragen of wil je graag hulp? Ga dan in gesprek met onze ondersteuningsconsulent via de online omgeving ‘Mijn OOK‘. Maak kennis tijdens een intakegesprek en bekijk samen wat jouw behoeften zijn. Vervolgens krijg je de begeleiding die bij jou past, zoals bijvoorbeeld een maandelijks videobelconsult. Klik op de onderstaande knop voor meer informatie.

Geef je leven weer zin

Zingeving bij kanker - Stichting optimale ondersteuning kankerZingeving
Psycholoog dr. Karen Holtmaat deed onderzoek naar ­zingevingsgerichte psychotherapie bij mensen die kanker hebben overleefd. Uit haar promotieonderzoek blijkt ­onder andere dat vooral mensen met depressieve ­klachten baat hebben bij zingevingsgerichte psycho­therapie. In deze therapie verkennen mensen de mogelijkheid om anders naar hun situatie te kijken na behandeling van kanker. Ook worden zij zich bewuster van hun waardes en de ­verbondenheid met het leven. Daarnaast krijgen zij ­handvatten om hun invloed daarop te vergroten.

Geef je leven weer zin

 

Ook wanneer je wél schoon bent verklaard, kunnen zingevingsvragen een grote rol gaan spelen. Want je bent immers nog zo moe, hebt te maken met concentratieproblemen, je kunt niet meer zo goed functioneren in je werk of in de samenleving als voorheen. Je hebt pijn en lichamelijk is er ook veel veranderd. Het lukt je niet om je oude leventje weer op te pakken. Wat kun je nog wel en hoe geef je je leven weer zin?

Plotseling blijk je heel kwetsbaar te zijn. Waarom overkomt jou dit en gaat het niet over iemand ­anders?

“Dergelijke zingevingsvragen komen om de hoek kijken als je wordt geconfronteerd met problemen die niet zomaar op te lossen zijn”, weet dr. Karen Holtmaat. “De theorie leert dat, als je je leven leeft, je wel weet dat je ziek kunt worden, maar je toch een soort illusie, een psychisch gezonde illusie, hebt dat dit jou nooit zal overkomen. Als het je dan toch ­ineens wél overkomt, kan het je wereld echt op zijn kop zetten. ­Plotseling blijk je heel kwetsbaar te zijn. Waarom overkomt jou dit en gaat het niet over iemand ­anders? Over het algemeen schiet je meteen in de overlevingsmodus: je ondergaat de eerste diagnostische onderzoeken en gaat de behandelingen in. In die fase staat zingeving niet echt voorop. Er komt ­immers zoveel op je af. Zingevings­vragen komen pas naderhand, al is het niet zo dat dit bij ­iedereen een issue wordt. Kanker is een verschrikkelijke ­ziekte, maar de mens is ook veerkrachtig: 70% van de patiënten lukt het om zonder heel duidelijke klachten of ­problemen hun leven na de ziekteperiode weer op te pakken.”

“Hoe begrijp ik wat er is gebeurd?”, “Wat betekent het voor mij en in mijn leven?”, “Wie ben ik?”, “Wie was ik vroeger?”, “Wie ben ik nu?”, “Hoe kan ik weer ervaren dat mijn leven zinvol is?”

Zingevingsvragen

Maar er blijft ook een groep over bij wie dat minder gemakkelijk gaat. “Ze lopen tegen dingen aan en die kunnen zich opstapelen”, aldus Karen. “Op hun werk moeten ze een stapje terugdoen, ze blijven last houden van vermoeidheid, ze vinden het moeilijk dat sommige mensen hen blijven ontwijken en bij elk pijntje in hun lijf gaan alle alarmbellen meteen af. Ik denk dat de meerderheid van de patiënten hier wel tegenaan loopt, maar bij een deel levert het veel spanning, stress en zingevingsvragen op: “Hoe begrijp ik wat er is gebeurd?”, “Wat betekent het voor mij en in mijn leven?”, “Wie ben ik?”, “Wie was ik vroeger?”, “Wie ben ik nu?”, “Hoe kan ik weer ervaren dat mijn leven zinvol is?”. Mijn onderzoek beperkte zich tot mensen die curatief behandeld zijn, dus over de palliatieve fase weet ik iets minder, maar ik denk dat dit deels hetzelfde is en deels anders. Vooral onzekerheid over het verloop van de ziekte in de ­toekomst kan moeilijk zijn om mee om te gaan. Heeft het nog zin om aan die tweejarige studie te beginnen? Heeft het nog zin om nieuwe schoenen te kopen voor Kerst? Vanuit zingevings­perspectief is het in de palliatieve fase wel helpend dat je bepaalde dingen onder ogen ziet en daarover praat. Hoe wil je dat je laatste levensfase eruitziet? Wat vind je belangrijk? Wat wil je medisch gezien wel of juist niet? Wat voor de een vanzelfsprekend is, kan voor de ander heel moeilijk zijn om over te praten. Al kan de drempel om erover te beginnen hoog zijn, tóch kan het bespreekbaar maken van dit soort zaken een zekere mate van opluchting geven.”

Zingevingsgerichte psychotherapie

Uit Karens onderzoek bleek dat mensen die veel moeite hadden om om te gaan met de zaken waar ze tegenaan liepen, veel baat hadden bij zingevingsgerichte ­psychotherapie. “Deze therapie is er niet op gericht om de klachten van somberheid rechtstreeks te behandelen. Dat zou niet passend zijn, want ze zijn vaak reëel. Nee, bij zingevingsgerichte psychotherapie wordt juist gekeken naar hoe je kunt bereiken dat je weerbaarder wordt. Dat naast de dingen waarmee je te dealen hebt, ook die andere kant wordt versterkt. Die andere kant die je ziet bij mensen die, ondanks dat hun situatie verschrikkelijk is, er toch de moed blijven inhouden. En dat is natuurlijk voor iedereen verschillend, maar het gaat erom dat je die positieve draai niet altijd moet zoeken in het veranderen van de situatie, maar juist kunt vinden in het versterken van het goede dat er nog is. Het gaat om het veranderen van je mindset. Hiervoor kunnen allerlei behandelingen op het gebied van de klachten of de traumatische ervaring, zoals EMDR of cognitieve gedragstherapie, worden ingezet, maar de nadruk in zingevingsgerichte psychotherapie ligt vooral ook op het versterken van de veerkracht van mensen: “Welke betekenis kan ik geven aan mijn ziekte in mijn levensverhaal?”, “Hoe kan ik mijn leven, ondanks mijn beperkingen, weer vormgeven?”, “Wat brengt deze ervaring mij?” Niet het behandelen van klachten staat centraal, maar het versterken van de ervaring dat je leven er echt toe doet. Dat je eindelijk weer voelt dat je leven zin heeft.”

 


 

Mijn-OOK-op-computer-tablet-en-telefoon-Stichting-Optimale-Ondersteuning-bij-kanker

Heb je vragen of wil je graag hulp bij het onderwerp ‘Zingeving’ bij kanker? Ga dan in gesprek met onze ondersteuningsconsulent via de online omgeving ‘Mijn OOK’. Maak kennis tijdens een intakegesprek en bekijk samen wat jouw behoeften zijn. Vervolgens krijg je de begeleiding die bij jou past, zoals bijvoorbeeld een maandelijks videobelconsult. Klik op de onderstaande knop voor meer informatie.


Bestel of bekijk het magazine online

Cover Magazine Leven en Kanker - Stichting OOK Dit artikel is gepubliceerd in het magazine ‘Leven & Kanker’. Bestel het magazine tegen verzendkosten, of bekijk het online. 

Wat is de rol van een geestelijk verzorger?

Zingeving bij kanker - Stichting optimale ondersteuning kankerZingeving
Jannie Oskam vond veel steun bij een geestelijk verzorger. Maar wat is de rol van een geestelijk verzorger nu eigenlijk precies? Annemieke Kuin, humanistisch geestelijk ­verzorger in het Dijklander Ziekenhuis legt het uit.

 

Aandacht voor wat mensen raakt

“Geestelijk verzorgers hebben aandacht voor wat mensen raakt. Voor dat wat pijnlijk of verdrietig is, maar ook wat kracht geeft of waar iemand plezier uit haalt. Een geestelijk verzorger kijkt daarbij naar zingeving en levensbeschouwing in de breedste zin: Wat drijft je? Wat geeft je houvast in het leven? Wat is voor jou het meest belangrijk? Waar geniet je van? Iedereen kan dan ook terecht bij een geestelijk verzorger, ongeacht zijn of haar eigen achtergrond”, legt Annemieke uit. “We zijn in eerste instantie aangesteld voor patiënten die zijn opgenomen, maar ook voor bijvoorbeeld mensen die op de dagbehandeling een chemokuur krijgen. De gesprekken die mijn collega’s en ik voeren, gaan over wat voor mensen van waarde is. Vaak staat dat door het ziek zijn onder druk. Wat staat er nu voor iemand op het spel? Dat is wat we samen proberen te achterhalen.”

 

Annemieke Kuin

Annemieke Kuin

Vvv’er

“Als je ziek bent, komt er veel op je af. Mensen maken zich zorgen en vinden het soms moeilijk dat met hun dierbaren te bespreken. Ze willen de ander bijvoorbeeld niet belasten of nog verdrietiger maken. Wij zijn dan een klankbord waaraan patiënten, maar ook naasten, hun verhaal kwijt kunnen. Omdat wij emotioneel iets verder van iemand af staan, voelen mensen zich vrij om zich uit te spreken zonder bang te zijn ons hiermee verdriet te doen. Zoals die man die aanvoelde dat hij niet lang meer te leven had. Hij durfde dit niet met zijn vrouw te bespreken, uit angst dat zij hiervan nog meer wakker zou liggen. Met mij kon hij daarover zijn gedachten ordenen en nadenken hoe hij dit met zijn vrouw wilde bespreken. Een collega van mij noemt ons in die rol een ‘vvv’er’: een ‘veilige, vertrouwde vreemdeling’. In de gesprekken die wij voeren is de patiënt altijd leidend. Je zou het kunnen vergelijken met een danspaar dat samen de tango danst. De mannelijke partij leidt en de vrouwelijke partij volgt. Een zorgverlener is vaak zoals die mannelijke partij. Vanuit zijn deskundigheid biedt hij behandeling of zorg om het voor de patiënt beter te maken. Bij een geestelijk verzorger is dat net andersom. Dan is het verhaal van de patiënt leidend en wij volgen door te ondersteunen bij het zoeken naar de juiste weg.”

Wat staat er nu voor iemand op het spel? Dat is wat we samen proberen te achterhalen.”

Inzichten

Annemieke: “In het ziekteproces kom je soms ook voor moeilijke keuzes te staan. Een vrouw vertelde mij dat ze de keuze had om weer te starten met chemotherapie in de verwachting dat het haar leven nog een goede periode kon verlengen. Ze had echter gemerkt dat deze therapie invloed had op haar concentratievermogen, waardoor ze niet meer goed in staat was om een boek te lezen. Maar dat was nu net wat voor haar de kwaliteit van haar leven bepaalde. Door haar te helpen nadenken over deze moeilijke keuze, kwam zij tot het inzicht wat voor haar het meest belangrijk was. Ze heeft uiteindelijk besloten te stoppen met de kuren. Bij dergelijke gesprekken gaat het altijd over wat van waarde is en wat op het spel staat. Door dat met elkaar te verkennen, kan een patiënt vervolgens eigen keuzes maken.”Ook wanneer het einde van het leven nabij is, kan de geestelijk verzorger een belangrijke rol spelen. “We hebben daarin oog voor de mens en diens naasten. Zo is afscheid moeten nemen van elkaar vaak een onmogelijke opgave. Wij proberen hen daarin te ondersteunen. Soms past daar een ritueel bij en het kan fijn zijn om dat samen vorm te geven.”

We hebben daarin oog voor de mens en diens naasten. Zo is afscheid moeten nemen van elkaar vaak een onmogelijke opgave. Wij proberen hen daarin te ondersteunen.

Gedeelde verantwoordelijkheid

Behalve voor de patiënten en naasten vervullen Annemieke en haar collega’s nog andere rollen binnen het ziekenhuis. ­“Zingeving, dat wat voor mensen echt belangrijk is, is bijna altijd in het geding bij een ernstige ziekte. Daarom is het belangrijk dat daar vanuit alle zorgverleners aandacht voor is. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid. Vanuit onze deskundigheid kunnen wij anderen hierin ondersteunen. We geven scholing aan artsen, verpleegkundigen en bijvoorbeeld casemanagers oncologie over zingeving en goede zorg. We zijn vertegenwoordigd in de oncologiecommissie en denken mee op beleidsmatig niveau over hoe we wat van waarde is voor de patiënt echt centraal kunnen stellen. En ook voor zorgverleners hebben we aandacht voor wat hen raakt in het werk dat zij doen. We hebben een prachtig vak. Zingeving gaat immers over het leven. Dat heeft zware en moeilijke kanten, maar tegelijkertijd ook bijzondere en mooie aspecten. Ik voel me bevoorrecht mensen te mogen steunen en tegelijkertijd leer ik zelf ook weer veel van hen”, besluit Annemieke haar verhaal.

Over Geestelijke Verzorging Thuis

Soms is het wenselijk om in de thuissituatie een aantal gesprekken met een geestelijk verzorger te hebben. Dit wordt vergoed voor:

  • thuiswonende 50-plussers
  • volwassenen en kinderen met een ongeneeslijke ziekte en hun naasten

De vergoeding loopt via een Centrum voor ­Levensvragen. Een centrum bij jou in de buurt vind je op www.geestelijkeverzorging.nl/plattegrond.

Is er geen centrum in de buurt? Neem dan contact op met het Netwerk Palliatieve Zorg: www.netwerkpalliatievezorg.nl.

Je kunt zelf contact opnemen met een geestelijk verzorger en hebt hiervoor dus geen verwijzing van je huisarts nodig.


 

Mijn-OOK-op-computer-tablet-en-telefoon-Stichting-Optimale-Ondersteuning-bij-kanker

Heb je vragen of wil je graag hulp bij het onderwerp ‘Zingeving’ bij kanker? Ga dan in gesprek met onze ondersteuningsconsulent via de online omgeving ‘Mijn OOK’. Maak kennis tijdens een intakegesprek en bekijk samen wat jouw behoeften zijn. Vervolgens krijg je de begeleiding die bij jou past, zoals bijvoorbeeld een maandelijks videobelconsult. Klik op de onderstaande knop voor meer informatie.


Bestel of bekijk het magazine online

Cover Magazine Leven en Kanker - Stichting OOK Dit artikel is gepubliceerd in het magazine ‘Leven & Kanker’. Bestel het magazine tegen verzendkosten, of bekijk het online. 

Mindfulness: Bron van veerkracht bij kanker

Zingeving bij kanker - Stichting optimale ondersteuning kankerZingeving
Je leest en hoort steeds vaker over mindfulness. Maar wat kan mindfulness eigenlijk voor je betekenen als je kanker hebt of hebt gehad?

 

“Het gevoel dat je zelf iets kunt doen is een prettige bijkomstigheid.”

 

Je leest en hoort steeds vaker over mindfulness. Maar wat kan mindfulness eigenlijk betekenen als je kanker hebt of hebt gehad?

De diagnose kanker zet je hele leven op z’n kop.

Van het ene op het andere moment bestaat je leven uit afspraken in het ziekenhuis, onderzoeken, uitslagen en behandelingen. Veel mensen beschrijven het als een rollercoaster. Dit vergt veel van je en het is niet vreemd als hier gevoelens van angst, stress, onmacht of boosheid bij komen kijken.

Mindfulness helpt om veerkrachtiger om te gaan met stressvolle gebeurtenissen of momenten wanneer het niet gaat zoals je zou willen.

Hoe kun je het beste omgaan met de emoties en gedachten die je krijgt? En hoe blijf je toch zo goed mogelijk doorleven, ondanks alle veranderingen, het fysieke ongemak en het feit dat je dagelijks leven opeens heel anders verloopt? Hoe geef je invulling aan je leven, tijdens en na de behandeling, zodat er momenten van plezier en voldoening kunnen zijn?

Mindfulness (‘opmerkzaamheid’ of ‘aandachtigheid’) kan je helpen beter om te gaan met al deze gevoelens, gedachten en veranderingen. Ook helpt mindfulness om veerkrachtiger om te gaan met stressvolle gebeurtenissen of momenten wanneer het niet gaat zoals je zou willen. Je leert jezelf ­sneller te herpakken. Het gevoel dat je zelf iets kunt doen, dat je de regie weer wat terugkrijgt, is bovendien een ­prettige bijkomstigheid.

Uit wetenschappelijk onderzoek* bij mensen met kanker is gebleken dat het volgen van een mindfulnesstraining leidt tot vermindering van het ervaren van stress (angst en ­somberheid) en zorgt voor verbetering in kwaliteit van leven en welzijn.

*Radboud Centrum voor Mindfulness

Effecten

Mindfulness is veelvuldig wetenschappelijk onderzocht. Een aantal effecten die je kunt ervaren, zijn:

  • je meer bewust worden en inzicht krijgen in je gedachtenpatronen, je reacties, je handelen, je emoties en gemoedstoestanden (en de keuze om daar soms anders mee om te gaan)
  • meer emotionele afstand kunnen nemen van moeilijke situaties
  • bewustwording van je grenzen en er anders mee omgaan
  • verbetering van concentratie (meer focus en minder piekeren)
  • vermindering van vermoeidheid die veroorzaakt wordt door stress
  • vermindering van somberheid / depressie en angst
  • beter kunnen omgaan met (chronische) pijn
  • minder last hebben van psychische klachten als gevolg van je ziekte
  • meer voldoening en tevredenheid, je bewuster worden van mooie momenten en ervan genieten.

 

Veel gestelde vragen over mindfulness bij kanker

“Hoe werkt het?”

Mindfulness is een vaardigheid die je kunt oefenen. Hiervoor volg je een mindfulnesstraining. Deze groepstraining heeft 8 wekelijkse bijeenkomsten en een oefendag in stilte.

Tijdens de trainingsperiode oefen je dagelijks thuis met de mindfulnessoefeningen. Aan het einde van de training kijk je hoe je mindfulness wilt en kunt integreren in je dagelijks leven.

Om het je gemakkelijk te maken, ontvang je als deelnemer van een CVM-Mindfulnesstraining een abonnement van 3 maanden cadeau op CVM Mindful Leven, waarbij je toegang krijgt tot dagelijkse online live-meditaties, videoseries, webinars, podcasts en blogs. Zo blijf je geïnspireerd en in verbinding met andere beoefenaars.

“Ik ben vermoeid. Kan ik de training volgen?”

Mindfulnessoefeningen zijn fysiek niet intensief: de ene keer doe je een oefening liggend, de andere keer zittend op een stoel, bank of meditatiekussen. Ook zijn er bewegingsoefeningen, vergelijkbaar met yoga, maar dan minder intensief. Je kunt ook altijd  een oefening onderbreken als dat op dat moment beter voor je is.

Je kunt de mindfulnesstraining op locatie volgen, maar er zijn ook online trainingsgroepen, als dit voor jou prettiger is. Voorafgaand aan de training bespreek je met de trainer jouw mogelijkheden.

Mindfulness zoals we die in de westerse wereld kennen is ontwikkeld door Jon Kabat Zinn (USA), die werkte met chronisch zieken en hen leerde om beter om te gaan met hun stress, angst en pijn die kwamen kijken bij hun ziekte. ­Inmiddels bestaat deze mindfulnesstraining (ook wel MBSR genoemd) alweer ruim 40 jaar en is er veel onderzoek gedaan naar de effectiviteit, ook bij (voormalig) kankerpatiënten.

Over Centrum voor Mindfulness (CVM)

logo cmv

Het CVM is een trainings-, opleidings- en expertisecentrum op het gebied van mindfulness. Het centrum wil bijdragen aan de kwaliteit van leven en werken, opvoeding, onderwijs en gezondheid door de integratie van mindfulness in alle onderdelen van de samenleving. CVM verzorgt mindfulnesstrainingen verspreid door het land en ook online. Alle mindfulnesstrainers zijn opgeleid en gecertificeerd op het hoogste niveau (VMBN categorie 1).

Wil je meer weten over mindfulness en de trainingen bij het Centrum voor Mindfulness? Kijk dan op de website onder ‘Trainingen & workshops’ 

Heb je vragen? Mail of bel!!


 

Mijn-OOK-op-computer-tablet-en-telefoon-Stichting-Optimale-Ondersteuning-bij-kanker

Heb je vragen of wil je graag hulp bij het onderwerp ‘Zingeving’ bij kanker? Ga dan in gesprek met onze ondersteuningsconsulent via de online omgeving ‘Mijn OOK’. Maak kennis tijdens een intakegesprek en bekijk samen wat jouw behoeften zijn. Vervolgens krijg je de begeleiding die bij jou past, zoals bijvoorbeeld een maandelijks videobelconsult. Klik op de onderstaande knop voor meer informatie.


Bestel of bekijk het magazine online

Cover Magazine Leven en Kanker - Stichting OOK Dit artikel is gepubliceerd in het magazine ‘Leven & Kanker’. Bestel het magazine tegen verzendkosten, of bekijk het online. 

“Ik word niet meer beter”

Zingeving bij kanker - Stichting optimale ondersteuning kankerZingeving bij kanker
Het verhaal van schrijfster van het boek ‘Tussenland’ en ervaringsdeskundige Jannie Oskam

 

In 2019 kreeg Jannie de diagnose uitgezaaide borstkanker en de boodschap dat genezing niet meer mogelijk was.

“Zelf dacht ik dat ik longontsteking had. Ik kon ineens dat heuveltje niet meer op. Daarom dacht ik dat er iets met mijn longen was. Ik ben zelfs een tijdje mijn stem kwijt geweest. Er bleek allemaal vocht achter mijn longen te zitten. De borstkanker was terug. Uitgezaaide borstkanker”, vertelt Jannie Oskam. “Ik word niet meer beter.”

“Dat was zes jaar nadat ik voor de eerste keer borstkanker kreeg. De behandeling duurde destijds een jaar en daarna volgde nog een anti-hormoonbehandeling. Eigenlijk was ik er helemaal niet meer zo mee bezig, dus dat bericht ‘uitgezaaide borstkanker’ hakte er behoorlijk in. Ik ben toen enige tijd heel erg ziek geweest. Het vocht in mijn longen kwam steeds terug en er kwam zelfs vocht in het hartzakje, waardoor mijn hart niet meer goed kon kloppen. Dat was echt gevaarlijk. Het was zelfs niet zeker of ik het wel zou halen. Ik werd behandeld door drie verschillende medisch specialisten – een longarts, een cardioloog en een oncoloog – en kreeg daarom allemaal onderzoeken en verschillende behandelingen. Het was zó overweldigend en overdonderend. Ik stond in de overleefstand. Op een gegeven moment kon ik dat fysiek niet meer volhouden. Een geestelijk verzorger van het ziekenhuis is nog bij me geweest, maar ik was helemaal hoteldebotel. Ik zat onder de chemo en een fatsoenlijk gesprek was nauwelijks mogelijk. Ik kreeg medicijnen waarvan ik in slaap zou vallen én tegelijkertijd iets waarvan ik helemaal hyper werd. Mijn lichaam ging in de uit-stand. Het was vrijdagavond. Ik voelde toen dat ik eerst het weekend moest uitrusten. De oncoloog was daar op tegen, maar ik heb het tóch doorgezet om even niet behandeld te worden. Achteraf ben ik heel blij geweest dat ik ‘stop’ heb gezegd en een paar dagen thuis kon bijkomen. Ik kreeg morfine en zuurstof zodat ik niet benauwd was. Ik was gewoon versleten door die drie verschillende behandelingen”, weet Jannie nog precies.

“Als je niet meer beter wordt, is het vooral de kunst om bij de dag te leven. Dat heb ik wel moeten leren, want ik ben iemand die graag de regie voert. Het is zoals het is. Het komt zoals het komt. Aan de ene kant ben ik verdrietig, heb ik ­narigheid, onderga ik allerlei behandelingen en ga ik dood. Aan de andere kant leef en geniet ik van veel dingen veel intenser dan daarvoor, bijvoorbeeld van een kopje koffie dat mijn man voor me zet.

zandloper

Palliatief team bij kanker

Op diezelfde vrijdag vroeg Jannie om het palliatief team. “Eigenlijk is het belachelijk dat ik daar zelf om moest vragen. Ik wist van het bestaan van dit team omdat ik zelf als vrijwilliger in een denktank heb gezeten. Dat is ook één van de redenen geweest dat ik later het boek ‘Tussenland‘ heb geschreven. Om duidelijk te maken dat je daarom kunt ­vragen.’ Zelf heeft Jannie veel steun gevonden bij een geestelijk verzorger. “Maar dat kan voor een ander natuurlijk ook een verpleegkundig specialist van het ziekenhuis of iemand van de thuiszorg zijn. Het palliatief team heeft me ook ontzettend goed gedaan. Ik kon de regie weer pakken. Die was ik helemaal kwijtgeraakt. Je weet in het begin ook niet wat er aan de hand is, waar je het zoeken moet en wat de beste weg is om te gaan. Niet alleen op fysiek gebied, want dat stond natuurlijk op de voorgrond, maar daarnaast ook dat mentale stuk.

Zingeving bij kanker was daarin een belangrijk thema. Hoe pak je het leven weer op? Hoe wil ik verder leven? Hoe kan ik mijn leven weer zinvol besteden? Dat was wel even zoeken, maar ik kwam erachter dat voor mij andere mensen erg belangrijk zijn. Ik wil me blijven ontwikkelen, want ik ben altijd leergierig en nieuwsgierig geweest. Dat heeft ertoe geleid dat ik ‘Tussenland’ geschreven heb. Er is veel belangstelling voor. Het boek voorziet écht in een behoefte. ‘Reisgenoten’ halen er kennis en herkenning uit, maar ook voor ­professionals is het fijn om te ontdekken wat de andere kant van het verhaal is. Ik bereik er dus beide doelgroepen mee. Ik geef gastlessen over het boek, maak podcasts en draag boodschappen uit. Daardoor spreek ik veel mensen en daar leer ik elke keer weer van. Vooral de reacties zijn mooi. Zoals van die man die me schreef dat hij zo blij was met mijn advies om de ‘wat-als-vraag’ aan zijn arts te stellen. Daar had hij veel aan gehad. Die vraag is zó belangrijk. Je weet immers niet wat je te wachten staat. “Wat als deze behandeling niet werkt?” “Wat als ik benauwd word?” Door die wat-als-vraag kun je ­scenario’s doornemen met je behandelaar. Dat geeft een beetje rust. Je doet het immers allemaal voor het eerst en voor het laatst.”

Leef bij de dag door kanker

“Als je niet meer beter wordt, is het vooral de kunst om bij de dag te leven. Dat heb ik wel moeten leren, want ik ben iemand die graag de regie voert. Het is zoals het is. Het komt zoals het komt. Aan de ene kant ben ik verdrietig, heb ik ­narigheid, onderga ik allerlei behandelingen en ga ik dood. Aan de andere kant leef en geniet ik van veel dingen veel intenser dan daarvoor, bijvoorbeeld van een kopje koffie dat mijn man voor me zet. Dat deed hij daarvoor ook altijd. Toen vond ik dat gewoon, maar nu heel bijzonder. Als ik verdrietig ben, geef ik daar aandacht aan. Het mag er zijn, en daardoor zwakt het ook weer af. Terwijl ik vroeger zeer modebewust was, koop ik nu nooit meer nieuwe kleren. Ik heb kleren zat. Hele stukken van de krant sla ik over. Dat is allemaal niet zo belangrijk meer. Ik ben selectiever geworden. Ik probeer er soms met een beetje humor mee om te gaan. Zo heb ik met mijn man een weddenschap afgesloten wie er het eerste doodgaat. Dat is ook een manier van dealen met de situatie. Het ene moment geniet ik en een andere keer zit ik te huilen. Het gaat alle kanten op. Het hele spectrum aan gedachten en emoties komt voorbij. Ik leef nu al ruim twee jaar met de wetenschap dat ik niet meer beter word. Dat duurt maar en dat duurt maar. Ik zou er weleens even vakantie van willen hebben. Even alles achter me laten.”

De ervaringsdeskundige

Jannie Oskam (1954) studeerde sociale wetenschappen en heeft dertig jaar werkervaring in de zorg. In 2013 werd bij haar borstkanker geconstateerd en naar aanleiding daarvan verscheen in 2015 haar eerste boek ‘Zo gaan we het doen! Samen beslissen bij borstkanker’. In 2019 kreeg Jannie de diagnose van uitgezaaide borstkanker en de boodschap dat genezing niet meer mogelijk was. Om duidelijk te maken wat palliatieve zorg tijdens deze periode kan betekenen en waarin die voorziet, schreef ze opnieuw een boek dat in 2021 verscheen: ‘Tussenland, over leven met de dood in je schoenen’. Het boek is verkrijgbaar in de winkel van OOK.

 


 

Mijn-OOK-op-computer-tablet-en-telefoon-Stichting-Optimale-Ondersteuning-bij-kanker

Heb je vragen of wil je graag hulp bij het onderwerp ‘zingeving’ bij kanker? Ga dan in gesprek met onze ondersteuningsconsulent via de online omgeving ‘Mijn OOK‘. Maak kennis tijdens een intakegesprek en bekijk samen wat jouw behoeften zijn. Vervolgens krijg je de begeleiding die bij jou past, zoals bijvoorbeeld een maandelijks videobelconsult. Klik op de onderstaande knop voor meer informatie.


 

Bestel of bekijk het magazine ‘Leven & Kanker’ online

Cover Magazine Leven en Kanker - Stichting OOK Dit artikel is gepubliceerd in het magazine ‘Leven & Kanker’. Bestel het magazine tegen verzendkosten, of bekijk het online.