“Mensen moeten weten dat afscheidsfotografie bestaat. Die foto’s gaan zó over liefde en de band tussen mensen, niet alleen over verdriet!” Ruim twintig jaar werkt Jacqueline Dersjant als fotograaf. Sinds 2015 fotografeert zij ook mensen tijdens een ziekteperiode, laatste levensfase en uitvaart.
“Afscheidsfotografie is breed. Ik fotografeer uitvaarten, maar leg ook de laatste levensfase vast. Mensen weten vaak niet dat dit bestaat. Ik wil dat veranderen. Iedereen zou ervan op de hoogte moeten zijn dat ze een keuze hebben. Dat is echt mijn missie. Acht jaar geleden overleed mijn moeder aan een hersentumor. De korte tijd die aan haar overlijden voorafging, was moeilijk en hectisch. Ik besloot een blog te schrijven om familie en vrienden op de hoogte te houden. De foto’s die ik maakte tijdens het eten samen, de visite die langskwam, de nare onderzoeken of opname in het ziekenhuis, plaatste ik erbij.”
Tranen, troost én liefde
“Een week na het overlijden van mijn moeder werd ik voor het eerst gevraagd om een uitvaart te fotograferen. Ondanks dat ik zelf nog in een bubbel van rouw en verdriet zat, besloot ik het te doen. Na afloop voelde ik mij gelukkig en ‘licht’. Ik merkte dat het fotograferen van een uitvaart juist gaat over troost, de liefde die er is en het ophalen van mooie herinneringen. Laatst had ik een uitvaart van een jonge vrouw die wilde dat iedereen verkleed kwam. Iedereen zag er prachtig uit. De kist waarin zij lag, stond op een podium met een bankje ernaast. Er waren nog wat plekken vrij, zodat ik mooie beelden kon maken van de mensen die liefdevol afscheid van haar namen zonder dat ik opviel. Bijzonder was het moment vlak voordat de uitvaart eindigde. Haar ouders wilden, in het bijzijn van alle drie hun kinderen, graag trouwen. Het voelt zo waardevol dat ik ook dat verrassingsmoment heb mogen vastleggen voor de familie!”
Laatste levensfase
“Een half jaar na het overlijden van mijn moeder bekeek ik weer de foto’s die ik tijdens haar laatste levensfase had gemaakt. Ik was verbaasd over alle mooie herinneringen die naar boven kwamen. Ik had nooit gedacht dat ik zou willen terugkijken op die tijd, maar het zien van de beelden verzachtte mijn verdriet. Dat was een eyeopener! Toen ik korte tijd later een jonge weduwe sprak die aangaf spijt te hebben dat ze nooit foto’s had gemaakt van die laatste levensdagen met haar partner, wist ik het zeker. Niemand vergeet om foto’s te maken van een bruiloft of een geboorte! Hoe fijn zou het zijn als ook bij ziekte of overlijden wordt nagedacht of het maken van foto’s gewenst is?! Soms willen mensen aan het eind van hun leven niet meer op de foto, omdat ze niet op die manier willen worden herinnerd.
Nabestaanden vinden het vaak juist fijn om die kostbare momenten wél te bewaren. Het maakt ze niet uit hoe hun geliefde eruitziet. Het zijn zelfs vaak de laatste weken of dagen die het meest dierbaar zijn in de eerste periode na een overlijden.”
Ik ben ervan overtuigd dat je juist de gewone dingen moet vastleggen. Dat is wat je later zo mist
‘Gewone’ momenten vastleggen
“Als ik iemand tijdens een ernstige ziekte of laatste levensfase vastleg, kom ik op afgesproken dagen of op afroep langs. Soms ben ik 24 uur aaneengesloten bij mensen thuis, schuif aan bij het avondeten en blijf ook slapen. Als er ’s nachts iets gebeurt – een kind dat wakker wordt, een verzorging die nodig is of kinderen die in de ochtend bij hun ouder(s) in bed kruipen – fotografeer ik die momenten. Ik ben ervan overtuigd dat je juist de gewone dingen moet vastleggen. Dat is wat je later zo mist. Vrij snel zijn mensen zich niet meer bewust van de camera en kan ik fotograferen wat er gebeurt. Vaak zijn het intieme momenten waarbij ik aanwezig ben. Mensen hebben mij gevraagd om deze periode vast te leggen, maar toch blijf ik voelen of het klopt wat ik doe. Ik vaar op mijn intuïtie en probeer aan te voelen als ik even te veel ben. Eén keer maakte ik een foto van een zoon die zijn moeder bij het definitieve afscheid een kus op haar voorhoofd gaf. ‘Nu even geen foto’s hoor!’ Ik schrok; had ik het verkeerd ingeschat? Later vertelde hij dat juist die foto heel dierbaar voor hem was. Als er gehuild wordt, zitten ook bij mij de tranen hoog. Dat vind ik niet erg. Ik zou stoppen als dit werk mij niet meer zou raken.”
Jacqueline Dersjant
Jacqueline Dersjant maakt deel uit van het bestuur van Afscheidsfotografen.nl. Wil je meer informatie over haar werkwijze of persoonlijk kennismaken? Ga naar www.afscheid.jacquelinedersjant.com of neem contact op via 06-54711552. Een bericht sturen kan ook: stories@jacquelinedersjant.com.
door: Léonie Schutter – De Boer
Het interview met Jacqueline verscheen eerder in het Magazine ‘Leven & Kanker’ dat Stichting OOK in samenwerking maakte met het OLVG. Wil je het hele magazine lezen? Bekijk het magazine hieronder.
